ئەڵقەکانی هەسارەی کەیوان لە ساڵی ٢٠٢٦دا لە دیدی زەوییەوە ون دەبن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانیانی گەردوونناسی هۆشداری دەدەن کە لە مانگی ئاداری ساڵی ٢٠٢٦دا، یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین دیمەنەکانی کۆمەڵەی خۆر کە ئەویش ئەڵقە ناوازەکانی هەسارەی کەیوانە، بە شێوەیەکی کاتی لە دیدی تەلەسکۆپەکانی سەر زەوی ون دەبن، ئەمەش بەهۆی دیاردەیەکی دەگمەنی گەردوونییەوە کە پێی دەوترێت "هاوتەریبیی یەکسانبوون".

ئەم دیاردەیە کاتێک ڕوودەدات کە زەوی ڕێک بە ناو هێڵی کەمەریی ئەڵقەکانی کەیواندا تێپەڕ دەبێت، بەمەش ئەڵقەکان تەنها لایە تەنکەکەیان بەرەو ڕووی ئێمە دەبێت. لەبەر ئەوەی ئەستووریی ئەم ئەڵقە زەبەلاحانە لە هەندێک شوێندا تەنها نزیکەی ١٠ مەترە، لە دوورییەکی زۆرەوە وەک هێڵێکی زۆر باریک یان نادیار دەردەکەون، ئەمەش وای کردووە گەردوونناسان بە "کردەی ونبوون" ناوی بەرن.

ئەم ڕووداوە گەردوونییە کە هەر ١٣ بۆ ١٥ ساڵ جارێک دووبارە دەبێتەوە، دەرفەتێکی زێڕین بۆ زانایان دەڕەخسێنێت تا بتوانن مانگە بچووکەکانی کەیوان و تایبەتمەندییە وردەکانی تری دەوروبەری هەسارەکە ببینن، کە زۆربەی کات بەهۆی ڕەنگدانەوەی بەهێزی تیشکی خۆر لەسەر ئەڵقەکانەوە دەشاردرێنەوە. بۆ بینەرانی ئاسایی، تەلەسکۆپە بچووکەکان کەیوان تەنها وەک دیسکێکی خڕی بێ ئەڵقە پیشان دەدەن، بەڵام تەلەسکۆپە گەورەکان دەتوانن سێبەری ئەڵقەکان لەسەر ڕووی هەسارەکە ببینن.

مێژووی تێبینی کردنی ئەم دیاردەیە بۆ سەردەمی گالیلۆ دەگەڕێتەوە کە چوار سەدە لەمەوبەر بۆ یەکەمجار سەری لێ شێوا کاتێک بینی کەیوان "گوێچکەکانی" نەماوە. زانایان دەڵێن ئەڵقەکان لە تەنۆلکەی سەهۆڵ و تۆز پێکهاتوون و تەمەنیان بە بەراورد بە تەمەنی هەسارەکە کەمە، ڕەنگە تەنها ١٠٠ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا دروست بووبن.

ئەم ونبوونە هەتا ساڵی ٢٠٣٨ دووبارە نابێتەوە، بۆیە ساڵی ٢٠٢٦ دەبێتە ساڵی تاقیکردنەوەی تەلەسکۆپەکان. هەرچەندە ئەڵقەکان بە تەواوی لەناو ناچن و تەنها لە ڕوانگەی ئێمەوە نادیار دەبن، بەڵام دواتر لە ساڵی ٢٠٢٧دا وردە وردە بە شکۆ و جوانییە جارانیانەوە دەردەکەونەوە.

ئاژانسە هەواڵییە گەردوونییەکان و ڕوانگەی ناسا

PM:08:45:23/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 48 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌