هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ ناسینی ATLAS؛ ڕۆڵی ESA لە دۆزینەوە گەردوونییەکاندا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ئەوروپا (ESA) ڕایگەیاند کە ئەرکە ئاسمانییەکانیان، لەوانە کەشتی ئاسمانی JUICE، ڕۆڵی سەرەکی و یەکلاکەرەوەیان هەبووە لە چاودێریکردنی کۆمێتە نێوانئەستێرەییەکە (3I/ATLAS) لە کاتی تێپەڕبوونی بە ناو کۆمەڵەی خۆردا. ئەم هەماهەنگییە نێوان ئاژانسییە دەریدەخات کە جیهانی زانست یەکگرتووە بۆ ناسینی ئەو میوانە نامۆیانەی کە لە دوورترین شوێنەکانی گەردوونەوە دێنە ناو ماڵی ئێمە.

هەرچەندە ئەم کۆمێتەیە بە خێراییەکی زۆر گەشت دەکات کە وای کردووە مەحاڵ بێت هیچ کەشتییەکی ئاسمانی بتوانێت بە ئاسانی لێی نزیک ببێتەوە یان لێی بنیشێتەوە، بەڵام زاناکان توانیویانە ئامێرەکانی سەر کەشتییە ئاسمانییە جیاوازەکان بەکاربهێنن تا وێنەی وردی لێ بگرن. ئەم جۆرە چاودێریانە زانیاری دەدەن لەسەر پێکهاتەی گشتیی ئەو ماددانەی کە لە دەرەوەی کۆمەڵەی خۆری ئێمە بوونیان هەیە.

ڕاپۆرتەکان دەریدەخەن کە ئامێرەکانی سەر JUICE و چەندین تێلسکۆپی تر، توانیویانە وێنەی "کۆما" و کلکی کۆمێتەکە لە چەندین گۆشەی جیاوازەوە بگرن و شیکاری کیمیایی بۆ گازەکان بکەن. ئەم داتایانە وەک پارچەی یارییەکی "پەزڵ" وان کە زاناکان پێکەوەی دەنێن تا وێنەیەکی کامڵیان لەسەر ڕەفتار و پەرەسەندنی تەنە نێوانئەستێرەییەکان هەبێت.

ئەم هەوڵە نێودەوڵەتییانە نیشان دەدەن چۆن ئەرکە ئاسمانییەکان دەتوانن سوودی "دۆزینەوەی چاوەڕواننەکراو"یان هەبێت؛ کە تێیدا ئامێرێک بۆ مەبەستێکی دیاریکراو دروست کراوە بەڵام زانیاریی گرنگ لەسەر تەنێکی تر کۆدەکاتەوە کە بە ڕێکەوت دێتە بەردەمی. ئەمە یارمەتیدەرێکی گەورەیە بۆ توێژەران تا بتوانن مۆدێلە زانستییەکانیان نوێ بکەنەوە و ئاسۆی نوێ ببینن.

دۆزینەوەکانی ESA تەواوکەری ئەو لێکۆڵینەوانەن کە ئاژانسی ناسا و تێلسکۆپە ئاسمانییەکانی تری جیهان ئەنجامیان داوە. ئەم کارە هاوبەشە نیشان دەدات کە تێگەیشتن لە نهێنییەکانی گەردوون پێویستی بە تێپەڕاندنی سنوورە جوگرافی و سیاسییەکان هەیە لە پێناو زانست و خزمەتکردنی مرۆڤایەتی.

لە کۆتاییدا، ئەم چاودێریانە دەبنە بەشێک لە ئەرشیفی گەورەی مرۆڤایەتی بۆ ناسینی ئەو تەنە کۆچەرییانەی کە وەک پردێک لە نێوان سیستەمە ئەستێرەییە جیاوازەکاندا کار دەکەن. ESA بەم هەنگاوە جارێکی تر جەخت لەسەر ڕۆڵی سەرەکیی ئەوروپا لە گەڕانە گەردوونییەکان و ناسینی نهێنییەکانی بۆشایی ئاسمان دەکاتەوە.

سەرچاوە: ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ئەوروپا (ESA).

PM:06:23:26/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 104 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌