دۆزینەوەی هەڵمی ئاو لە دەوری ئەستێرەیەکی گەنج و سەرەداوی نوێی ژیان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان 

کۆمەڵێک لە گەردوونناسان توانیویانە هەورێکی یەکجار گەورە و فراوان لە هەڵمی ئاو بدۆزنەوە کە لە دەوری سیستەمێکی ئەستێرەیی گەنج و تازە پێگەیشتوودا دەسوڕێتەوە، ئەم دۆزینەوەیە زانیاری نوێ و گرنگ دەداتە دەست زانایان دەربارەی چۆنیەتی دروستبوونی هەسارەکان و ئەگەری هەبوونی پێکهاتەکانی ژیان لە ناوچە دوورەدەستەکاندا.

بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای شەبەنگزانی ژێر سوور، زانایان توانییان گەردیلەکانی ئاو لە ناو جەرگەی دیسکێکی غاز و تەپوتۆزدا بدۆزنەوە، کە لەوێدا هەسارەکان بە چالاکییەکی زۆرەوە خەریکی دروستبوونن، شێوازی بڵاوبوونەوەی ئاوەکە لەو ناوچەیەدا ئەوەمان پێ دەڵێت کە ئەگەری هەیە ئاوەکە ڕاستەوخۆ لە کاتی دروستبوونی هەسارە بەردینەکاندا تێیاندا جێگیر بێت، نەک لە قۆناغی دواتردا.

ئەم دۆزینەوە زانستییە بە تەواوی بەرەنگاری ئەو بیرۆکە کۆن و باوانە دەبێتەوە کە دەیانگوت ئاو دەبێت لە ڕێگەی پێکدادانی بەردە ئاسمانییەکان و کلكدارەکانەوە لە قۆناغێکی درەنگتردا بگاتە سەر هەسارەکان، لە جیاتی ئەوە، دەرکەوتووە کە هەندێک هەسارە لەوانەیە هەر لە قۆناغی کۆرپەلەیدا بە "تەڕی" و بە هەبوونی ئاوەوە دروست ببن، ئەمەش چانسی ئەوە زۆر زیاد دەکات کە لە داهاتوودا ببنە هەسارەی گونجاو بۆ ژیان.

دیسکە پرۆتۆپلانێتەکان کە وەک دایەنگەی گەردوونی ناسراون، هەمیشە جێگەی بایەخی لێکۆڵینەوە بوون، بەڵام بینین و دیاریکردنی وردی ئاو لە ناوەوەیاندا کارێکی تەکنیکی زۆر ئەستەم بووە، ئەمە تەنها دوای پێشکەوتنی تێلێسکۆپە نوێیەکان و بەرزبوونەوەی ئاستی هەستیارییان بۆ جیاکردنەوەی شەبەنگەکان گەیشتە ئەم قۆناغە.

ئەم ئەنجامە گرنگە ئەو تیۆرییە بەهێزتر دەکات کە دەڵێت کەرەستە بنەڕەتییەکانی پێویست بۆ دروستبوونی ژیان لە گەردووندا شتێکی دەگمەن نین، بەڵکو پێکهاتەی باون و تەنها تایبەت نین بە مێژووی زەوی، ئەمەش هیوای دۆزینەوەی ژیان لە شوێنی تر زیاد دەکات.

سەرچاوە  : ڕاپۆرتەکانی تیمی زانستی تێلێسکۆپی جەیمس وێب، توێژینەوەکانی سپێکترۆسکۆپی ئەستێرەناسی.

PM:08:33:18/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 52 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌