زەوی بە خێراییەکی سەرسوڕهێنەر سوڕاوەتەوە؛ کاتێک شەو و ڕۆژ تەنیا ١٩ کاتژمێر بووە
وێستگە ستایل-
زەوی بە خێراییەکی سەرسوڕهێنەر سوڕاوەتەوە؛ کاتێک شەو و ڕۆژ تەنیا ١٩ کاتژمێر بووە
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
زانایانی ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ناسا پەردە لەسەر نهێنییەکی مێژوویی و گەردوونی زەوی لادەدەن کە تێڕوانینی مرۆڤ بۆ چەمکی کات دەگۆڕێت. بەپێی نوێترین توێژینەوەکان، زەوی لە ڕابردوویەکی زۆر دووردا بە شێوەیەکی زۆر خێراتر بە دەوری خۆیدا سوڕاوەتەوە، ئەمەش وایکردووە تەمەنی شەو و ڕۆژ زۆر کورتتر بێت لەوەی کە ئێستا ئێمە وەک پێوەرێکی جێگیر بەکاری دەهێنین و هەستی پێدەکەین.
ئەم گۆڕانکارییە گەورەیە لە سیستەمی کاتدا دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ١.٤ ملیار ساڵ لەمەوبەر، کاتێک زەوی لە قۆناغێکی تەواو جیاوازی گەشەسەندنی جیۆلۆجیدا بووە. لەو سەردەمە دێرینەدا، هاوسەنگییەکانی نێوان زەوی و تەنە ئاسمانییەکانی دەوروبەری بە جۆرێک بووە کە خولی شەو و ڕۆژ وەک ئێستا ٢٤ کاتژمێر نەبووە، بەڵکو گەردوون لەو کاتەدا خێراییەکی جیاوازی بە ژیان و سروشت بەخشیوە.
زانایانی ناسا لە ئەنجامی توێژینەوە وردەکانیان بۆیان دەرکەوتووە کە لەو سەردەمەدا، یەک شەو و ڕۆژ تەنیا ١٩ کاتژمێر بووە. ئەمەش بەو مانایەیە کە زەوی پێنج کاتژمێر خێراتر لە ئێستا خولێکی تەواوی بە دەوری تەوەرەی خۆیدا تەواو کردووە. ئەوەی جێگەی سەرنجە، زانایان بە دیاریکراوی و بە ڕوونی هۆکارە سەرەکییەکەیان ئاشکرا نەکردووە کە بۆچی زەوی لەو کاتەدا بەو خێراییە جوڵاوە، ئەمەش بووەتە جێگەی تێڕامان و دروستبوونی دەیان پرسیار لای شارەزایانی بواری فەلەکناسی کە ئایا چ هێزێکی شاراوە لەو سەردەمەدا کاریگەری لەسەر خێرایی گۆڕانی کات هەبووە.
لە ڕووی زانستی و پاشخانی جیۆلۆجییەوە، سوڕانەوەی زەوی هەمیشە لەژێر کاریگەری هێزی کێشکردنی مانگدا بووە. زانایان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە ڕابردوودا مانگ لە زەوی نزیکتر بووە، ئەم نزیکییەش کاریگەری ڕاستەوخۆی هەبووە لەسەر کێشکردن و خێرایی زەوی. بە تێپەڕبوونی ملیۆنان ساڵ و دوورکەوتنەوەی هێواشی مانگ لە زەوی، خێرایی سوڕانەوەی زەوی کەمیکردووە و بەوەش کاتەکانی شەو و ڕۆژ درێژتر بوونەتەوە تا گەیشتووەتە ئەم ٢٤ کاتژمێرەی کە ئێستا لەسەری ڕاهاتووین.
ئەم دۆزینەوەیە هەستێکی سەیر لای مرۆڤ دروست دەکات، چونکە نیشانی دەدات کە کات چەمکێکی جێگیر نییە و زەوی لە مێژووی خۆیدا گۆڕانکاری گەورەی بەسەردا هاتووە. ڕەنگە لە داهاتوویەکی زۆر دووریشدا، کاتەکانی شەو و ڕۆژ دیسانەوە گۆڕانکارییان بەسەردا بێت و درێژتر ببنەوە، ئەمەش بەشێکە لە سیستەمە ئاڵۆزەکەی گەردوون کە هێشتا مرۆڤ نەیتوانیوە هەموو کۆدە نهێنییەکانی بکاتەوە و تێیان بگات.
سەرچاوە : ئاژانسی هەواڵی ناسا
AM:01:02:13/01/2026
ئهم بابهته 76
جار خوێنراوهتهوه