فیزیازانان دۆخێکی نائاسایی کوانتۆمی ماددە لە پلەی گەرمیی ژووردا دەبینن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تیمێکی نێودەوڵەتی لە فیزیازانان پێشکەوتنێکی گرنگیان لە زانستی کوانتۆمدا تۆمار کردووە دوای ئەوەی سەرکەوتوو بوون لە چاودێریکردنی دۆخێکی نائاسایی ماددە کە بە "سوپەرسۆلید" (Supersolid) ناسراوە لە ژێر پلەی گەرمیی ژووردا.

سوپەرسۆلید دوو تایبەتمەندی فیزیایی دژبەیەک کۆدەکاتەوە: پێکهاتەی ڕێکخراوی کریستاڵێکی ڕەق لەگەڵ لێشاوی بێ لێکخشانی شلەیەکی سەروو (Superfluid).

توێژەران لە ڕێگەی تەنۆلکەی هایبرید کە ڕووناکی و ماددە لەناو بۆشاییە بچووکە بیناییە تایبەتەکاندا تێکەڵ دەکەن، توانیان ئەم دیاردەیە بەدەستبهێنن.

ئەم تاقیکردنەوەیە بە گرنگ دادەنرێت چونکە دیاردە کوانتۆمییە هاوشێوەکان لە ڕابردوودا پێویستیان بە ژینگەیەکی زۆر سارد لە نزیک سفری ڕەها بووە.

توێژینەوەکە بە بەشداریی زانایانی زانکۆی وارشۆ، زانکۆی تەکنەلۆژیای سەربازیی پۆڵەندا، سەنتەری توێژینەوەی IBM لە زیوریخ و سەنتەری CNRSی فەرەنسی ئەنجامدراوە.

هەرچەندە ئەم دۆخە تاقیکارییە تەنها بۆ ماوەیەکی کەم دەمێنێتەوە، بەڵام دەکرێت لێکۆڵینەوە لە دیاردە کوانتۆمییە ئاڵۆزەکان ئاسانتر بکات و بەشداری لە پەرەپێدانی داهاتووی تەکنەلۆژیا بیناییەکان، هەستەوەرە پێشکەوتووەکان و توێژینەوەی کۆمپیوتەری کوانتۆمیدا بکات.

توێژینەوەی ساینس ئەدڤانسس، زانکۆی وارشۆ و ساینس ئەلێرت، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦.