فیزیاناسان ڕێگەیەکی نوێ بۆ لێکۆڵینەوە لە یەک گەردیلەی دژە ماددە پەرەپێدەدەن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

فیزیاناسان شێوازێکی تاقیکارییان پەرەپێداوە کە ڕێگە دەدات یەک پۆزیترۆن، کە هاوتای دژە ماددەی ئەلیکترۆنە، دەستبەسەر بکرێت و تا ئاستێکی زۆر نزم لە وزە سارد بکرێتەوە. ئەم کارە کە لە ٢١ی تشرینی یەکەم لەلایەن گۆڤاری Nature بڵاوکراوەتەوە، دەتوانێت پێوانەکردنی تایبەتمەندییە بنەڕەتییەکانی  تەنۆلکەکان باشتر بکات.

پۆزیترۆنەکان هەمان بارستەی ئەلیکترۆنیان هەیە بەڵام بارگەی کارەباییان پێچەوانەیە. کاتێک ماددە و دژە ماددە بەیەک دەگەن، دەتوانن یەکتر لەناو ببەن و وزە ئازاد بکەن، ئەمەش وادەکات کۆگاکردن و لێکۆڵینەوە لە دژە ماددە لە ژێر بارودۆخی ئاساییدا زۆر سەخت بێت.

سیستەمی تاقیکارییەکە بۆ پێوانەکردنی زەبری موگناتیسیی پۆزیترۆن بە وردییەکی بێوێنە دیزاین کراوە. لە ڕێگەی باشترکردنی وردیی ئەم جۆرە پێوانانە، توێژەران هیوادارن دیاری بکەن کە ئایا دژە ماددە بە تەواوی بەو شێوەیە ڕەفتار دەکات کە لەلایەن تیۆرییەکانی ئێستای فیزیای تەنۆلکەکانەوە پێشبینی دەکرێت یان نا.

یەکێک لە پرسیارە گەورەکانی گەردوونناسی ئەوەیە کە بۆچی گردوونی بینراو بڕێکی زۆر زیاتری ماددەی تێدایە بە بەراورد بە دژە ماددە، سەرەڕای پێشبینییە تیۆرییەکان کە هەردووکیان لە کاتی سەرەتای گەردووندا بە بڕی یەکسان بەرهەمهێنراون. جیاوازییە زۆر بچووکەکانی نێوان تایبەتمەندییەکانیان رەنگە یارمەتیی زانایان بدات لە لێکۆڵینەوە لەم نایەکسانییە.

ئەم ڕێبازە تاقیکارییە نوێیە مەتەڵی باڵادەستیی ماددە چارەسەر ناکات، بەڵام ڕێگەیەکی وردتر دروست دەکات بۆ تاقیکردنەوەی تیۆرییە بنەڕەتییەکانی فیزیا، و ڕەنگە دەربخات کە ئایا کەلێن لە مۆدێلە زانستییە هەبووەکاندا هەیە یان نا.

گۆڤاری زانستیی نەیچەر (Nature)

PM:09:59:22/10/2026

ئه‌م بابه‌ته 100 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌