ژیریی دەستکرد ڕووبەڕووی گێڕانەوە تەقلیدییەکانی پێنج لەناوچوونە گەورەکەی زەوی دەبێتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

مۆدێلێکی نوێی ژیریی دەستکرد کە لەسەر نزیکەی چوار ملیۆن بەبەردبوو مەشقی پێکراوە، هەندێک لە لێکدانەوە باوەکانی ڕووداوە سەرەکییەکانی لەناوچوونی بەکۆمەڵ لە مێژووی زەویدا دەخاتە ژێر پرسیارەوە. ئەم توێژینەوەیە لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ لەلایەن گۆڤاری Nature بڵاوکراوەتەوە.

مۆدێلەکە کە بە ناوی OneStrata ناسراوە، بۆ شیکردنەوەی تۆمارەکانی بەبەردبوو و دووبارە بنیاتنانەوەی گۆڕانکارییەکانی هەمەجۆریی بایۆلۆجی لە درێژایی کاتی جیۆلۆجیدا پەرەی پێدراوە. لە ڕێگەی دەستنیشانکردنی شێوازەکانی دەرکەوتن و لەناوچوونی جۆرەکان، سیستەمەکە ئامانجی دروستکردنی گێڕانەوەیەکی وردترە بۆ ئەوەیbچۆن ژیان لەسەر زەوی بەدرێژایی سەدان ملیۆن ساڵ گۆڕاوە.

ئەنجامە سەرەتاییەکان دەریدەخەن کە سێ لە پێنج ڕووداوە ناسراوەکەی لەناوچوونی بەکۆمەڵ لەوانەیە دابەزینێکی لەسەرخۆتری هەمەجۆریی بایۆلۆجییان بەخۆوە بینیبێت بە بەراورد بەوەی پێشتر تصەور دەکرا. ئەم لێکدانەوەیە جیاوازە لەو بۆچوونانەی کە جەخت لەسەر لەدەستدانی لەناکاو و کارەساتبار دەکەنەوە کە لە ماوەیەکی تا ڕادەیەک کورتدا ڕوویانداوە.

تۆماری بەبەردبووەکان زۆر گرنگە بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی ژینگەکۆنەکان، بەڵام کۆکردنەوەی بەڵگەکان لە هەزاران شوێنی جیۆلۆجی کێشەی حیساباتیی گەورە دروست دەکات. فێربوونی ئامێر ڕێگەیەک دەڕەخسێنێت بۆ پرۆسەکردنی کۆمەڵە داتای گەورە و پشکنینی ئەو شێوازانەی کە دەکرێت بە شێوەیەکی دیکە دەستنیشانکردنیان قورس بێت.

زانایان هۆشداری دەدەن لەوەی کە دەبێت ئەم بنیاتنانەوە نوێیە لە پاڵ بەڵگە جیۆلۆجییە هەبووەکان و شێوازەکانی تردا هەڵسەنگاندنی بۆ بکرێت، چونکە مۆدێلەکە ئامرازێکی شیکاریی زیادەیە نەک وەڵامی کۆتایی. ئەم توێژینەوەیە نیشانی دەدات کە چۆن ژیریی دەستکرد دەتوانێت یارمەتیی بەرەوپێشبردنی جیۆلۆجی، فسیلناسی و زیندەزانیی پەرەسەندن بدات.

گۆڤاری زانستیی نەیچەر (Nature)

PM:09:58:22/10/2026

ئه‌م بابه‌ته 68 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌