خەسرەو جاف؛ لە ئەندازیاری و پەیکەرتاشییەوە تا نووسینی دەیان شاکاری ئەدەبی و فیکری

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

خەسرەو جاف، یەکێک لە دیارترین کەسایەتییە فرەلایەنەکانی کلتوور و ئەدەبی هاوچەرخی کوردییە، کە وەک نژیاروان، پەیکەرتاش، ڕۆماننووس، شاعیر و توێژەر شوێنپەنجەیەکی گەورە و کاریگەری لە بوارە جیاوازەکاندا بەجێهێشتووە و خاوەنی دەیان بەرهەمی ناوازەی هونەری و نووسراوەیە.

ئەم بیرمەند و داهێنەرە توانیویەتی لە ڕێگەی کارەکانییەوە پردێک لە نێوان ئەندازیاریی تەلارسازی، هونەری پەیکەرتاشی و دنیای ئەدەبدا دروست بکات. بەرهەمەکانی فرەڕەهەند و هەمەچەشنن؛ هەر لە دروستکردنی پەیکەری هێمایی بۆ کەسایەتی و قارەمانی ناو ڕۆمانەکانی تا دەگاتە نووسینی دەیان بەرگ کتێب لە بوارەکانی فەلسەفە، مێژوو، کۆمەڵناسی و جوگرافیا، کە بوونەتە سەرچاوەیەکی دەوڵەمەند بۆ پەڕتووکخانەی کوردی.

لە بواری پەیکەرتاشیدا خاوەنی گەلێک کاری دەستڕەنگین و بەناوبانگە، لەوانە: «مۆنۆمێنتی شەھیدان»، «کیمیاباران»، «ڕاپەڕین»، «لەیلا قاسم»، «کۆڵبەر» و پەیکەری شەهید «شیفا گەردی». لە لایەکی دیکەشەوە، پاش ئەوەی لە سەرەتای کاروانەکەیدا پێنج چیرۆکی بە ناوی خوازراوی «کاکەی جاف» لە بەغدا بڵاوکردەوە، زیاتر لە ٨٠ پەڕتووکی بەچاپ گەیاندووە؛ لە دیارترینیان: «زانستنامەیەکی ٢١ بەرگی»، «ڕۆمانی دەربار» لە هەشت بەرگدا، «مێژووی ھۆزی جاف» و «ھونەری تەلارسازیی جیھان». هاوکات ناوبراو ماڵەکەی خۆی لە هەولێر کردووەتە مۆزەخانەیەکی نیشتمانی کە بەڵگەنامە و دەستنووسی دەگمەنی سەردەمی عوسمانی و قاجاری لەخۆدەگرێت، شانبەشانی چوار کتێبخانەی گەورە بە زیاتر لە ٣٠ هەزار بەرگ کتێب. ئەم توانستە بەرزەی وایکردووە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیش ڕێزی لێ بنرێت و خەڵاتی «ملوانکەی زێڕینی یەکێتیی ئەورووپا بۆ ساڵی

٢٠١٦» و دکتۆرای فەخری لە زانکۆکانی کامبریج و ئەمریکی پێ ببەخشرێت.

خەسرەو جاف لە شەوی نەورۆزی ساڵی ١٩٤٥ لە بنەماڵەیەکی بەگزادە لە شاری کەلار لەدایک بووە. خوێندنی سەرەتایی لە کەلار و قۆناغی ناوەندی لە خانەقین تەواو کردووە، دواتر بۆ دواناوەندی ڕووی لە بەغدا کردووە و ماستەری ئەندازیاریی تەلارسازیی لە کۆلێژی هونەرە جوانەکانی زانکۆی تاران بەدەستهێناوە. لە گەنجیدا بەشداریی لە شۆڕشی ئەیلوولدا کردووە و دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعسیش وەک ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق هەڵبژێردراوە. لە ڕووی ژیانی تایبەتییەوە، ماوەی ٥٢ ساڵ لەگەڵ خورشیدە داود بەگی جافی ئامۆزایدا لە ژیانێکی هاوبەشدا بووە تا کۆچی دوایی هاوسەرەکەی لە ساڵی

٢٠١٩دا.

ئەمڕۆ خەسرەو جاف لە شاری هەولێر نیشتەجێیە و بژێوی ژیانی لە ڕێگەی ئەندازیارییەوە دابین دەکات، وەک سەرمایەیەکی گەورەی نەتەوەیی و فەرهەنگی دەڕوانرێتە ئەزموونەکەی، کە تەمەنێکی درێژی لە پێناو پاراستنی مێژوو، شوناس و دەوڵەمەندکردنی ڕۆشنبیریی کوردی تەرخان کردووە.

سەرچاوە: ئەرشیفی ژیاننامەی ناودارانی کورد و تۆمارە کلتوورییەکان.

PM:08:23:18/10/2026

ئه‌م بابه‌ته 252 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌