هەڵسەنگاندنێکی نوێ دەریخستووە کە نزیکەی نیوەی جۆرەکانی مەرجانی بەردین مەترسیی لەناوچوونیان لەسەرە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

هەڵسەنگاندنێکی نوێی تایبەت بە مەرجانە بەردینە دروستکەرەکانی کۆسپ، تیشکی خستە سەر ئەو هەڕەشە گەورەیەی کە گۆڕانی کەشوهەوا لەسەر هەمەجۆریی ژینگەی دەریایی دروستی کردووە؛ بەپێی توێژینەوەیەک کە لە گۆڤاری نەیچەر بڵاوکراوەتەوە، لە کۆی ٧٧٤ جۆری مەرجان کە زانیاریی پێویستیان لەسەر بەردەست بووە، ٣٤٠ جۆریان وەک جۆری مەترسیدار پۆلێن کراون.

ئەم ڕێژەیە نزیکەی ٤٤٪ی جۆرە هەڵسەنگێنراوەکان پێکدەهێنێت، و بەپێی پێوەرەکانی لیستی سووری یەکێتیی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی سروشت (IUCN)، ٣٣ جۆریان مەترسیی لەناوچوونی زۆریان لەسەرە، ٢٥١ جۆریان لە ژێر هەڕەشەی گەورەدان و ٥٦ جۆریشیان لە دۆخێکی لاواز و هەستیاردان.

بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی زەریاکان نیگەرانییەکی سەرەکییە، چونکە دەبێتە هۆی دووبارەبوونەوە و توندبوونی دیاردەی سپیبوونەوەی مەرجانەکان؛ لەم پرۆسەیەدا مەرجانەکان ئەو قەوزانە دەردەکەن کە زۆربەی وزەیان بۆ دابین دەکەن، ئەمەش وایان لێدەکات لاواز ببن و زیاتر تووشی نەخۆشی و لەناوچوون بن.

توێژەران بە سوودوەرگرتن لە زانیارییەکانی دابەزینی ژمارەی مەرجانەکان، لەناوچوونی ڕووبەری کۆسپەکان و فشاری گەرما، دۆخی سەدان جۆریان دووبارە پشکنیوەتەوە؛ ئەم ئەنجامانە دەگەڕێنەوە بۆ پێش چوارەمین شەپۆلی سپیبوونەوەی جیهانی لە ساڵانی ٢٠٢٣ بۆ

٢٠٢٥ و ئەو قۆناغەی دواتر کە گەرمایەکی بێوێنە تۆمار کرا.

پۆلێنکردنی ئەم جۆرانە وەک هەڕەشەلێکراو بەو مانایە نییە کە بە تەواوی لەناودەچن، بەڵکو ئاماژەیە بۆ مەترسییەکی بەرز و پێویستیی کەمکردنەوەی گەرمبوونی زەوی و پاراستنی ژینگەی دەریایی، کە بۆ پاراستنی هەمەجۆریی زیندەیی، ڕاوەماسی، گەشتیاری وبژێوی مرۆڤ گرنگییەکی یەکلاکەرەوەی هەیە.

گۆڤاری نەیچەر (Nature)

PM:09:37:16/10/2026

ئه‌م بابه‌ته 132 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌