خەڵاتی نۆبڵی کیمیای ٢٠٢٦ دەدرێتە دۆزینەوەکانی پەیوەست بە گەردیلە ئاوێنەییەکان و بەرهەمهێنانی دەرمان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کیمیازان هێنری بی کاگان لە فەرەنسا و کێنسۆ سۆای لە ژاپۆن، بە هاوبەشی خەڵاتی نۆبڵی کیمیای ساڵی ٢٠٢٦یان پێبەخشرا بۆ دۆزینەوەکانیان لە ڕوونکردنەوەی چۆنیەتی

کارلێکە کیمیاییەکان بۆ هەڵبژاردنی یەک فۆرمی ئاوێنەیی گەردەکان بەسەر ئەوی دیکەدا.

ئەم خەڵاتە کە لە ٧ی تشرینی یەکەم ڕاگەیەندرا، پێزانینە بۆ توێژینەوەکانی پەیوەست بە دیاردەی کیرالێتی (Chirality)، کە تێیدا گەردەکان هاوشێوەی دەستی ڕاست و چەپ وەک وێنەی ئاوێنەیی یەکتر دەردەکەون؛ هەرچەندە پێکهاتەی هەردوو لا هەمان ئەتۆمن، بەڵام

جیاوازیی شێوازی سێ ڕەهەندییان کاریگەریی کیمیایی و بایۆلۆجی جیاواز دروست دەکات.

توێژینەوەکانی کاگان سەلماندی کە چۆن ناهاوسەنگییەکی کەم لە هاندەرێکدا (کاتالیست) دەتوانێت کارلێکێک بەرەو بەرهەمهێنانی یەک فۆرمی گەردەکە ئاڕاستە بکات، دواتریش سۆای ئەم بوارەی پێشخست بە دۆزینەوەی کارلێکی خۆهاندەر کە تێیدا بەرهەمەکە خۆی دەبێتە هۆی دروستبوونی زیاتری هەمان شێوازی گەرد.

ئەم بنەمایانە لە پیشەسازی دەرماندا بایەخێکی چارەنووسسازیان هەیە، چونکە دوو فۆرمە ئاوێنەییەکەی یەک ماددە لەوانەیە کاریگەری تەواو جیاواز یان مەترسیدار لەسەر جەستەی مرۆڤ دروست بکەن، و کۆنترۆڵکردنی ئەم پرۆسەیە ڕێگە بە دروستکردنی دەرمانی سەلامەتتر دەدات.

ئەم دۆزینەوانە هاوکات یارمەتیدەری زانایان بوون لە تێگەیشتن لە چۆنیەتی سەرهەڵدانی ژیان و هۆکاری پەسەندکردنی یەک شێوازی گەردیلەیی لە سیستەمە  زیندووەکاندا، کە پەیوەندی نێوان کیمیای بنەڕەتی و پەرەپێدانی پزیشکی دەسەلمێنێت.

ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان