فیزیازانان لێکۆڵینەوە لەسەر بەڵگەی تەنۆلکەیەکی نهێنی دەکەن کە لە "گلوۆن" پێکهاتووە

وەستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانایان خەریکی لێکۆڵینەوەی وردن لەسەر بەڵگەی تەنۆلکەیەک کە پێشتر پێشبینی کراوە و بە "گلوبۆڵ" (Glueball) دەناسرێت، کە تەنۆلکەیەکی گریمانەییە و تەنیا لە "گلوۆنەکان" پێکهاتووە.

گلوۆنەکان ئەو تەنۆلکانەن کە بەرپرسن لە هەڵگرتنی هێزی ناوەکی بەهێز، کە "کوارکەکان" لە ناو پرۆتۆن و نۆترۆنەکاندا بەیەکەوە دەبەستنەوە. بەهۆی ئەوەی گلوۆنەکان خۆیان کارلێکی بەهێزیان هەیە، فیزیا لە ڕووی تیۆرییەوە پێشبینی دەکات کە بتوانن پێکەوە گرێ بدرێن.

دۆزینەوەی ئاماژەیەکی وەها بۆ "گلوبۆڵ" زۆر گرنگە چونکە زانایان چەندین دەیەیە چاوەڕێی دەکەن، بەڵام سەلماندنی لە ڕووی تاقیگەییەوە کارێکی یەکجار ئەستەم بووە.

ئەم گەڕانە پەیوەندییەکی توندوتۆڵی بە بیردۆزی "کرۆمۆدینامیکی کوانتەم"ەوە هەیە. تێگەیشتن لەم جۆرە تەنۆلکانە یارمەتی فیزیازانان دەدات تا تاقی بکەنەوە چۆن ئەم بیردۆزە لە ئاستە ئاڵۆزەکاندا کار دەکات.

توێژەران هێشتا لە قۆناغی هەڵسەنگاندندان تا بزانن ئایا ئەم بەڵگانە بەسن بۆ پشتڕاستکردنەوەی دۆزینەوەکە. پێویستیان بە تاقیکردنەوەی زیاتر و پێوانەکردنی سەربەخۆ هەیە پێش ئەوەی ئەنجامی کۆتایی ڕابگەیەنن.

ئەم لێکۆڵینەوەیە دەریدەخات چۆن فیزیا هەندێکجار لە ڕێگەی کۆکردنەوەی بەڵگەی وردە وردە پێش دەکەوێت، نەک تەنیا یەک تاقیکردنەوەی دراماتیکی.

سەرچاوە: گۆڤاری نەیچەر، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦.

PM:11:29:23/08/2026

ئه‌م بابه‌ته 112 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌