شۆڕشی ١٤ی تەمموز؛ ئەو وەرچەرخانەی کۆتایی بە سەردەمی پاشایەتی هێنا و کۆماری لە عێراق راگەیاند

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە بەیانییەکی زووی تەمموزی ساڵی ١٩٥٨دا، نەخشەی سیاسی عێراق و ناوچەکە بە تەواوی گۆڕا، کاتێک دەنگی مارشی سەربازی لە رادیۆی بەغداوە بیسترا و کۆتایی هاتنی حوکمی ٣٧بساڵەی بنەماڵەی هاشمی لە عێراق راگەیەندرا.

ئەمڕۆ ٦٦ ساڵ بەسەر شۆڕشی ١٤ی تەمموزی ١٩٥٨دا تێدەپەڕێت، کە تێیدا گرووپێک لە ئەفسەرانی سوپای عێراق بە سەرکردایەتی عەبدولکەریم قاسم و عەبدولسەلام عارف، پلانێکی سەربازییان دژی دەسەڵاتی پاشایەتی جێبەجێ کرد و سیستەمی حوکمڕانییان لە پاشایەتییەوە بۆ کۆماری گۆڕی.

لە کاتژمێرەکانی سەرەتای بەیانی ئەو رۆژەدا، هێزەکانی سوپا چوونە ناو بەغدا و کۆنتڕۆڵی ئێستگەی رادیۆ و کۆشکی "ریحاب"یان کرد. لە ئەنجامی هێرشەکەدا، مەلیک فەیسەڵی دووەم و وەلیعەهد عەبدولئیلاهـ و نوری سەعید، سەرۆک وەزیرانی بەهێزی ئەو سەردەمە کوژران. هەر زوو لە رادیۆی بەغداوە بەیانی ژمارە یەک خوێندرایەوە و تێیدا ڕووخانی پاشایەتی و دامەزراندنی کۆماری عێراق بە فەرمی بە گەل راگەیەندرا، کە کاردانەوەیەکی جەماوەری گەورەی لێکەوتەوە.

پێش ساڵی ١٩٥٨، عێراق لەژێر هەژموونی بەریتانیادا بوو و ناڕەزایەتییەکی زۆرینناوخۆیی دژی پەیماننامە سەربازییەکان و بارودۆخی ئابووری هەبوو. "ئەفسەرە ئازادەکان" کە لە ژێر کاریگەری بیری نەتەوەیی و شۆڕشەکەی جەمال عەبدولناسر لە میسردا بوون، بۆ ماوەی چەند ساڵێک بە نهێنی پلانیان بۆ ئەم گۆڕانکارییە دادەڕشت، تا دواجار سوودیان لە جووڵەی یەکەکانی سوپا وەرگرت بۆ ئەنجامدانی کودەتاکە.

شۆڕشی ١٤ی تەمموز تەنها گۆڕینی سیستەمێکی سیاسی نەبوو، بەڵکو گۆڕانکارییەکی ریشەیی بوو لە پێکهاتەی کۆمەڵایەتی و یاسایی عێراقدا، لەوانە دەرکردنی یاسای چاکسازی کشتوکاڵی و کشانەوە لە پەیمانی بەغدا. هەرچەندە دوای ئەم رووداوە وڵاتەکە کەوتە ناو زنجیرەیەک ململانێی سیاسی و کودەتای خوێناوی دیکە، بەڵام ئەم رۆژە وەک وێستگەیەکی یەکلاکەرەوە لە مێژووی هاوچەرخی عێراقدا ماوەتەوە.

سەرچاوە: ئەرشیفی نیشتمانی عێراق 

PM:02:23:13/07/2026

ئه‌م بابه‌ته 420 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌