نهێنییەکانی شەمشەمەکوێرە؛ بۆچی پەڕی نییە و ئایا هەموویان خوێن دەمژن؟

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

شەمشەمەکوێرە یەکێکە لە سەیرترین و تەمومژاویترین گیانەوەرانی سەر زەوی، کە زۆر کەس بەهۆی توانای فڕینیانەوە وەک باڵندە دایان دەنێن، بەڵام لە ڕاستیدا ئەوان تەنها شیردەرن کە توانای فڕینی ڕاستەقینەیان هەبێت. ئەم بوونەوەرە شەوانەیە خاوەنی چەندین تایبەتمەندی ناوازەیە کە لە هیچ گیاندارێکی تردا بەدی ناکرێت و هەمیشە دەبێتە جێی سەرنجی مرۆڤەکان.

زۆر جار پرسیار دەکرێت بۆچی شەمشەمەکوێرە وەک باڵندەکان پەڕی نییە؟ یاخود ئایا بەڕاستی هەموو جۆرەکانیان وەک ئەوەی لە چیرۆکەکاندا هاتووە خوێنمژن؟ پسپۆڕانی ژینگەناسی و بایۆلۆژی وەڵامی وردی ئەم پرسیارانە دەدەنەوە و ئەو تێگەیشتە هەڵانە ڕاست دەکەنەوە کە لەسەر ئەم گیاندارە دروست بوون.

سەبارەت بە نەبوونی پەڕ، هۆکارەکەی ئەوەیە کە شەمشەمەکوێرە لە ڕیزبەندی شیردەرەکانە نەک باڵندە، باڵەکانی لە پەردەیەکی پێستی تەنک و لاستیکی دروستبووە کە بەسەر پەنجە درێژەکانیدا کێشراوە. ئەم پێستە ڕێگەی پێ دەدات بە شێوەیەکی زۆر وردتر و خێراتر لە باڵندە لە ناو هەوادا مانۆڕ بکات و ئاڕاستەی فڕینەکەی بگۆڕێت. دەربارەی خوێنمژینیش، تەنها سێ جۆری دیاریکراو لە کۆی زیاتر لە 1400 جۆری شەمشەمەکوێرە لە جیهاندا خوێن دەمژن کە بە "ڤامپایەر" ناسراون و ئەوانیش زیاتر خوێنی ئاژەڵە کێوییەکان و پەلەوەر دەمژن، بەڵام زۆرینەی ڕەهایان (نزیکەی ٪٧٠) تەنها مێروو دەخۆن و ئەوانی تریش میوەخۆرن.

لە ڕووی زانستییەوە شەمشەمەکوێرەکان لەڕێگەی سیستەمی "سۆنار" یان شەپۆلی دەنگییەوە

(Echolocation) شوێنی نێچیر و ڕێگاکانیان دیاری دەکەن، چونکە لە شەودا بینینیان سنووردارە. ئەم گیاندارە ڕۆڵێکی بێ وێنەی هەیە لە پاراستنی هاوسەنگی ژینگە، بە جۆرێک یەک شەمشەمەکوێرە دەتوانێت لە ماوەی یەک کاتژمێردا هەزاران مێرووی زیانبەخش بخوات، هەروەها ڕۆڵی سەرەکییان هەیە لە گواستنەوەی تۆوی دارەکان و پیتاندنی گوڵەکان.

لە کۆتاییدا، شەمشەمەکوێرە ئەو گیانەوەرە ترسناکە نییە کە لە فیلمەکاندا نیشان دەدرێت، بەڵکو بوونەوەرێکی ئاشتیخوازە و سوودێکی گەورەی بۆ مرۆڤایەتی و کەرتی کشتوکاڵ هەیە. تێگەیشتن لە ژیانی ئەم گیاندارە یارمەتیمان دەدات زیاتر ڕێز لە فرەچەشنی ژینگەیی بگرین و لەو ترسە بێ بنەمایانە ڕزگارمان بێت کە بەرامبەریان هەمانە.

سەرچاوە: ماڵپەڕی ناشناڵ جیۆگرافیک و ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا

PM:09:56:10/07/2026

ئه‌م بابه‌ته 540 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌