زەردەخەنە بێدەنگەکە؛ مۆنالیزا دوای پێنج سەدە هێشتا وەک گەورەترین مەتەڵی جیهانی
هونەر دەمێنێتەوە
وێستگە ستایل-
زەردەخەنە بێدەنگەکە؛ مۆنالیزا دوای پێنج سەدە هێشتا وەک گەورەترین مەتەڵی جیهانی
هونەر دەمێنێتەوە
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
زیاتر لە پێنج سەدەیە تابلۆی مۆنالیزا سەرنجی زانایان، هونەرمەندان و گەشتیارانی
هەموو جیهانی بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە. ئەم پۆرترێتە ناودارە کە لەلایەن "لیۆناردۆ
داڤینچی"یەوە کێشراوە، بە یەکێک لە ناسراوترین بەرهەمە هونەرییەکان دادەنرێت کە تا
ئێستا مرۆڤایەتی دروستی کردبێت. سەرەڕای توێژینەوە چڕ و وردەکان، زۆرێک لە
ڕەهەندەکانی ئەم تابلۆیە هێشتا مشتومڕی گەورەی لەسەرە، ئەمەش وای کردووە ناوبانگی
وەک یەکێک لە گەورەترین مەتەڵە هونەرییەکانی مێژوو بە جێگیری بمێنێتەوە و ببێتە جێی
سەرنجی هەموو نەوەکان.
تابلۆکە لە مۆزەخانەی لۆڤەر لە پاریس نمایشکراوە و ساڵانە ملیۆنان سەردانکەر ڕوو
لەو شوێنە دەکەن بۆ ئەوەی تەنها بۆ چەند خولەکێک لە نزیکەوە بیبینن. زۆربەی
سەردانکەران بەتایبەتی بۆ بینینی ئەو زەردەخەنە ناودارە دەچن، کە وا دەردەکەوێت
بەپێی گۆشەی بینینی کەسەکە و باری دەروونی گۆڕانکاری بەسەردا بێت. ئەم کاریگەرییە
بینراوە نائاساییە ئیلهامبەخشی دەیان لێکدانەوەی جیاواز بووە و تا ئێستاش وەک یەکێک
لە سەرنجڕاکێشترین و پڕبایەخترین تایبەتمەندییەکانی ناو جیهانی هونەر گفتوگۆی لەسەر
دەکرێت.
مێژوونووسانی هونەر بۆ ماوەیەکی درێژ لەو تەکنیکانەیان کۆڵیوەتەوە کە داڤینچی
بەکاریهێناوە بۆ دروستکردنی ئەم دیمەنە واقیعییە. شارەزایی ئەو لە بەکارهێنانی
ڕووناکی و سێبەر و گواستنەوەی وردی نێوان ڕەنگەکان کە بە تەکنیکی "سفۆماتۆ"
ناسراوە، ئاستێکی لە واقیعبینی بە تابلۆکە بەخشیوە کە بۆ ئەو سەردەمە شتێکی بێوێنە
و سەرسوڕهێنەر بووە. ئەم داهێنانە هونەرییانە کاریگەرییان لەسەر چەندین نەوەی دوای
خۆی هەبوو و پێوەرێکی نوێیان بۆ کێشانی پۆرترێت و تێکەڵکردنی مرۆڤ لەگەڵ سروشتدا
داهێنا، کە تا ئێستاش لە قوتابخانە هونەرییەکاندا دەخوێندرێت.
جیا لە بەها هونەرییەکەی، مۆنالیزا بە گەشتێکی مێژوویی پڕ لە هەوراز و نشێودا
تێپەڕیوە کە وای کردووە ببێتە بەشێک لە کلتوری گشتی جیهان. تابلۆکە ناوبانگی
نێودەوڵەتییەکەی بە شێوەیەکی کتوپڕ زیادی کرد دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩١١دا لە
مۆزەخانەی لۆڤەر دزرا، کە ئەوکات بووە سەردێڕی هەواڵەکانی جیهان و هەمووان باسیان
دەکرد. گەڕانەوەی تابلۆکە دوای دوو ساڵ، مۆنالیزای لە شاکارێکی ڕێزلێگیراوەوە گۆڕی
بۆ دیاردەیەکی کلتوری جیهانی. لەو کاتەوە، بووەتە هێمایەک بۆ لوتکەی داهێنانی مرۆڤ.
هەروەها توێژەران بەردەوامن لە گەڕان بەدوای ناسنامەی ڕاستەقینەی ئەو ژنەی لە
تابلۆکەدایە، هەرچەندە زۆرینە پێیان وایە "لیزا گێراردینی" بێت، بەڵام تیۆرییە
جیاوازەکان هێشتا بەردەوامن.
ئەمڕۆ مۆنالیزا تەنها وەک شاکارێکی سەردەمی ڕێنسانس تەماشا ناکرێت، بەڵکو وەک
هێمایەک بۆ بەردەوامیی خولیای مرۆڤ بۆ دۆزینەوەی نادیارەکان دەبینرێت. لە کاتێکدا
ساڵانە هەزاران کەس لەبەردەم تابلۆکەدا دەوەستن و سەیری ئەو چاوە پڕ لە نهێنییانە
دەکەن، ئەو زەردەخەنە بێدەنگە وەک یادخەرەوەیەک دەمێنێتەوە کە ڕەنگە هەندێک مەتەڵ
هەرگیز بە تەواوی چارەسەر نەکرێن. هەر ئەم نادیارییەشە کە وای کردووە مۆنالیزا بۆ
هەمیشە وەک یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین بەرهەمەکانی مێژووی مرۆڤایەتی لە لوتکەدا
بمێنێتەوە.
سەرچاوە: توێژینەوەکانی هونەری ڕێنسانس، ئەرشیفی مۆزەخانە نێودەوڵەتییەکان و
لێکۆڵینەوە مێژووییەکانی تایبەت بە تابلۆی مۆنالیزا.
PM:07:44:25/06/2026
ئهم بابهته 32
جار خوێنراوهتهوه