ڕکابەرییە دێرینەکان؛ ململانێی سیاسی و مێژوویی پورتوگال و ئیسپانیا لە سەدەکانی ڕابردوودا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

پەیوەندییەکانی نێوان پورتوگال و ئیسپانیا لە نیمچە دوورگەی ئایبیریا، یەکێکە لە درێژترین و ئاڵۆزترین پەیوەندییە سیاسییەکانی مێژووی ئەوروپا، کە پڕە لە ڕکابەری بۆ دەسەڵات، داگیرکاری و دابەشکردنی جیهانی نوێ لە نێوان خۆیاندا.

لەمێژووی کۆندا، هەردوو وڵات لە ململانێیەکی بەردەوامدا بوون بۆ سەلماندنی سەروەری خۆیان، یەکێک لە دیارترین وێستگەکان ڕێککەوتننامەی (تۆردێسیلاس) بوو لە ساڵی ١٤٩٤، کە تێیدا جیهانیان لە نێوان خۆیاندا دابەش کرد بۆ گەڕان و دۆزینەوەی جوگرافی، ئەمەش نیشانەی لوتکەی هێزی هەردوو ئیمپراتۆریەتەکە بوو لەو سەردەمەدا.

لەنێوان ساڵانی ١٥٨٠ بۆ ١٦٤٠، پورتوگال کەوتە ژێر دەسەڵاتی پاشایەتی ئیسپانیاوە کە بە "یەکێتی ئایبیریا" دەناسرێت، ئەم سەردەمە بۆ پورتوگالییەکان وەک ساڵانی ژێردەستەیی دەبینرێت و دواتر بە جەنگێکی خوێناوی توانییان سەربەخۆیی خۆیان وەربگرنەوە، ململانێکان تەنها لە ناوخۆی ئەوروپا نەبوون، بەڵکو لەسەر ناوچە داگیرکراوەکانی وەک بەرازیل و ناوچەکانی ئەفریقاش بەردەوام بوون.

ئەم ململانێیانە بوونە هۆی ئەوەی هەر لایەک هەوڵ بدات هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بەهێزتر دروست بکات، بۆ نموونە پورتوگال پەنای بۆ هاوپەیمانی لەگەڵ ئینگلتەرا دەبرد بۆ ئەوەی ڕووبەڕووی هەژموونی ئیسپانیا ببێتەوە، ئەم ڕکابەرییە کاریگەری گەورەی لەسەر نەخشەی سیاسی جیهان و بڵاوبوونەوەی زمانەکانی ئیسپانی و پورتوگالی جێهێشتووە.

ئێستا و لە سەدەی بیست و یەکەمدا، ئەو ململانێ دێرینانە کۆتاییان هاتووە و هەردوو وڵات ئەندامی یەکێتی ئەوروپا و ناتۆن، بەڵام هێشتا مێژووی ڕکابەرییەکەیان وەک بەشێکی گرنگ لە ناسنامەی نەتەوەییان ماوەتەوە.

سەرچاوە مێژووییەکانی ئەوروپا

PM:10:05:20/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 128 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌