٧٦ ساڵ بەسەر کۆچی دوایی پیرەمێردی نەمردا تێدەپەڕێت؛ ئەو شاعیرەی ژیانی بەخشییەوە بە وشە و ڕەسەنایەتی کوردی

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئەمڕۆ ١٩ی حوزەیران، نەتەوەی کورد یادی یەکێک لە گەورەترین و کاریگەرترین کەسایەتییەکانی مێژووی ئەدەبی و ڕۆژنامەوانی خۆی دەکاتەوە، کە ئەویش پیرەمێردی شاعیر و نووسەر و ڕووناکبیرە. ڕێک ٧٦ ساڵ لەمەوبەر و لە ساڵی

١٩٥٠دا، تۆفیق مەحموود هەمزە ناسراو بە "پیرەمێرد" لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا لە شاری سلێمانی ماڵئاوایی لە ژیان کرد، بەڵام شوێنپەنجەی ئەو لە بواری ڕۆژنامەگەری، شیعر، و زیندووکردنەوەی جەژنە نەتەوەییەکاندا تا ئەمڕۆش بە گەشاوەیی ماوەتەوە و وەک قوتابخانەیەکی فیکری سەیر دەکرێت.

کۆچی دوایی پیرەمێرد تەنها لەدەستدانی شاعیرێک نەبوو، بەڵکو خامۆشبوونی دەنگێکی بوێر بوو کە لە سەردەمێکی پڕ لە ململانێدا توانیبووی ڕۆحی نەتەوایەتی لەناو تاکی کورددا ببوژێنێتەوە. ئەو لە کاتێکدا کۆچی دوایی کرد کە توانیبووی ڕۆژنامەی "ژیان" بکاتە مینبەرێک بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاری و پاراستنی زمانی کوردی، هەروەها ڕۆڵێکی بنەڕەتی هەبوو لە گۆڕینی ڕەوتی ئەدەبیاتی کوردی لە کێشی عەرووزەوە بۆ کێشی پەنجە و فۆلکلۆری کوردی، ئەمەش وایکرد شیعرەکانی بچنە ناو دڵی هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگەوە.

پیرەمێرد جگە لە لایەنە ئەدەبییەکەی، وەک باوکی ڕۆژنامەگەریی کوردی لە سلێمانی دەناسرێت؛ ئەو دوای گەڕانەوەی لە ئەستەمووڵ، چاپخانەکەی "ژیان"ی بەڕێوەدەبرد و بە تەنیا ئەرکی نووسین، سەرپەرشتی و بڵاوکردنەوەی لە ئەستۆ گرتبوو. یەکێک لە مەزنترین کارەکانی پیرەمێرد، زیندووکردنەوەی جەژنی نەورۆز بوو لە شاخی گۆیژە، کە بە هۆنراوە بەناوبانگەکەی "ئەم ڕۆژی ساڵی تازەیە نەورۆزە هاتەوە" بووە سیمبولی ناسنامەی نەتەوەیی. ئەو هەمیشە جەختی لەسەر خوێندن و پەروەردەکردنی نەوەی نوێ دەکردەوە و پێی وابوو تەنها بە زانست و مەعریفە کورد دەگاتە کەناری ئارامی.

تۆفیق مەحموود هەمزە لە ساڵی ١٨٦٧ لە گەڕەکی گۆیژەی سلێمانی لەدایکبووە، سەرەتای خوێندنی لە حوجرەکان دەستپێکردووە و دواتر بۆ تەواکردنی خوێندن و کارکردن ڕووی لە ئەستەمووڵ کردووە. لەوێ پلەی بەرزی ئیداری و یاسایی وەرگرتووە و ئەندامی ئەنجومەنی باڵای دەوڵەتی عوسمانی بووە. سەرەڕای ژیانە شاهانە و پۆستە بەرزەکانی، لە ساڵی ١٩٢٥دا گەڕایەوە بۆ خزمەتکردنی نیشتمانەکەی و هەموو سەرمایە و تەمەنی خۆی لە پێناو کلتوور و ئەدەبی کوردیدا بەخشی، تا ئەو کاتەی لە ساڵی ١٩٥٠دا بەهۆی نەخۆشییەوە کۆچی دوایی کرد و لەسەر وەسیەتی خۆی لە گردی مامە یارە لە شاری سلێمانی بە خاک سپێردرا.

ئەمڕۆ کە یادی ئەم کەڵەپیاوە دەکەینەوە، تێدەگەین کە پیرەمێرد تەنها ناوێک نییە لە مێژوودا، بەڵکو ڕێچکەیەکە بۆ خۆشویستنی نیشتمان و پاراستنی زمان. ئەو بە "پەندی پێشینان"ەکانی فەلسەفەی ژیانی بۆ کورد کورتکردەوە و بە ڕۆژنامەگەرییەکەشی ڕێگەی ڕاستی نیشانی ڕووناکبیران دا. پیرەمێرد بە جەستە لای ئێمە نەماوە، بەڵام هەموو ساڵێک لەگەڵ هاتنی بەهار و نەورۆزدا، دەنگ و ئامۆژگارییەکانی لەناو شاخ و داخ و کۆڵانەکانی کوردستاندا دەنگ دەدەنەوە.

سەرچاوە: ئەرشیفی مێژووی ئەدەبی کوردی، کتێبی "ژیان و بەرهەمی پیرەمێرد" و سەرچاوە مێژووییەکانی شاری سلێمانی.

PM:05:17:19/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 284 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌