دۆزینەوەی زیندەوەرێکی دەریایی دێرین لە بەرازیل

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

جۆرێکی نوێی زیندەوەری دەریایی دێرین لە ڕێگەی بەبەردبووێکی تەمەن ٤٠٠ ملیۆن ساڵەوە لە باشووری بەرازیل دۆزراوەتەوە، کە تیشک دەخاتە سەر ژیان لە زەریاکانی پێش مێژووی

زەویدا.

ئەم جۆرە نوێیە کە ناوی "Actinopteria grahni" لێنراوە، لە سەردەمی دیڤۆنیاندا

(Devonian Period) ژیاوە، ئەو سەردەمەی ک سیستەمە ژینگەییەکانی دەریایی تێیدا ڕووبەڕووی گۆڕانکاری گەورەی پەرەسەندن ببوونەوە.

توێژەران دوای شیکردنەوەیەکی ورد بۆ پێکهاتەی قەپاغە بەبەردبووەکان کە لە حەوزی پارانادا (Paraná Basin) پارێزراون، ئەم جۆرە نوێیەیان ناسییەوە. ئەم ناوچەیە لە سەردەمانێکی کۆندا بە دەریایەکی دێرین داپۆشرابوو. ئەم دۆزینەوەیە لە ئەنجامی دووبارە لێکۆڵینەوە لەو بەبەردبووانە دەرکەوت کە پێشتر دۆزرابوونەوە، ئەمەش گرنگی کۆکراوەکانی مۆزەخانەکان بۆ زانستی مۆدێرن دەسەلمێنێت.

ئەم بەبەردبووە بەڵگەی نوێ دەربارەی فرەچەشنی بایۆلۆجی لە ماوەیەکی هەستیاردا لە مێژووی ژیانی دەریایی دەدات و یارمەتی زانایان دەدات باشتر لە نەخشەکانی پەرەسەندن لە زەریا دێرینەکاندا تێبگەن.

توێژینەوەی زیاتر ڕەنگە جۆری تری شاراوە لە ناو هەمان پێکهاتە جیۆلۆجییەکاندا ئاشکرا بکات، کە وێنەیەکی دەوڵەمەندتر لەو سیستەمە ژینگەییانەمان پێ بدات کە سەدەها ملیۆن ساڵ پێش دەرکەوتنی مرۆڤ بوونیان هەبووە.

ئەم دۆزینەوەیە دووپاتی دەکاتەوە کە زەوی تەنانەت تا ئەمڕۆش بەردەوامە لە ئاشکراکردنی نهێنییەکانی ڕابردووە دوورەکەی.

سەرچاوە: زانکۆی ویلایەتی پۆنتا گرۆسا، گۆڤاری Historical Biology.

PM:11:47:15/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 132 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌