ڕێڕەوی زەبەلاحەکان پەیوەست دەکرێتەوە بە کارەساتێکی گڕکانی جیهانییەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانایان لە لێکۆڵینەوەیەکی نوێدا گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە "ڕێڕەوی زەبەلاحەکان"

(Giant’s Causeway) لە باکووری ئێرلەندا لە ئەنجامی زنجیرە تەقینەوەیەکی گەورەی گڕکانی دروست بووە کە نزیکەی ٦٠ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا بەشێکی زۆری ناوچەی باکووری ئەتڵەسی گۆڕیوە.

ئەم توێژینەوە جیۆلۆجییە نوێیە پەیوەندی نێوان ستوونە بازڵتییە ناودارەکان و پێکهاتە گڕکانییەکانی دیکە دەسەلمێنێت کە لە سکۆتلەندا، گرینلاند و دوورگەکانی فارۆدا دۆزراونەتەوە. توێژەران ئێستا لەو بڕوایەدان کە ئەم ڕووداوە بەشێک بووە لە سیستەمێکی گڕکانی یەکجار گەورەی پێکەوەبەستراو کە لە کاتی دەستپێکردنی کشان و کرانەوەی زەریای ئەتڵەسیدا چالاک بووە.

تەکنیکە وردەکانی مێژوودانان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم پێکهاتە بەردینیانە لە ماوەی نزیکەی ٥.٥ ملیۆن ساڵدا گەشەیان کردووە، ئەمەش وادەکات خەمڵاندنە پێشووەکان بە وردی چاک بکرێنەوە. دۆزینەوەکان خشتەیەکی کاتی زۆر وردتر بۆ یەکێک لە بەناوبانگترین شوێنەوارە سروشتییەکانی ئەوروپا دەخەنە ڕوو.

ئەم لێکۆڵینەوەیە هەروەها هاوکارە لە ڕوونکردنەوەی ئەوەی چۆن بڕێکی یەکجار زۆری لافاوی گڕکانی توانیویەتی دیمەنی سروشتی چەندین کیشوەر بگۆڕێت لە ماوەیەکدا کە گۆڕانکاری جیۆلۆجی دراماتیکی بەخۆیەوە بینیوە.

جگە لە گرنگییە زانستییەکەی، ئەم دۆزینەوەیە بایەخی جیهانی "ڕێڕەوی زەبەلاحەکان" وەک میراتێکی سروشتی دووپات دەکاتەوە کە تۆماری یەکێک لە گەورەترین وەرزە گڕکانییەکانی زەوی دەکات.

ئەم مێژووە درێژخایەنەی دروستبوونی بەردەکان نیشان دەدات کە چۆن هێزە ناوخۆییەکانی زەوی توانایان هەیە بۆ ماوەی ملیۆنان ساڵ بەردەوام بن لە نەخشاندنی ڕووی زەوی و دروستکردنی دیمەنی وا کە تا ئەمڕۆش مرۆڤ تووشی سەرسوڕمان دەکات.

سەرچاوە: ڕووپێوی جیۆلۆجی بەریتانیا، ڕووپێوی جیۆلۆجی باکووری ئێرلەندا، ڕۆژنامەی گاردیان

PM:11:44:15/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 108 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌