مەرجانەکان؛ ئەندازیارە زیندووەکانی ژێر دەریا و پارێزەرانی ژینگە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

مەرجانەکان (Coral Reefs) کە زۆرێک وەک بەردی ڕەنگاوڕەنگ یان ڕووەک دەیانبینن، لە

ڕاستیدا گیانەوەری وردی زیندون کە ڕۆڵێکی بێوێنە لە هاوسەنگی ژینگەی ئاودا

دەگێڕن. ئەوان وەک "دارستانە باراناوییەکانی ژێر دەریا" وەسف دەکرێن بەهۆی

ئەو بایەخە گەورەیەی هەیانە.

کاری سەرەکی مەرجانەکان دروستکردنی پەناگەیە بۆ هەزاران جۆر لە ماسی و زیندەوەرە

دەریاییەکان. بەبێ مەرجانەکان، زۆربەی زیندەوەرە دەریاییەکان شوێنێکیان بۆ ژیان

و زۆربوون نەدەبوو. جگە لەوەش، مەرجانەکان وەک دیوارێکی سروشتی کار دەکەن کە

کەناراوەکان لە شەپۆلە بەهێزەکان و تسۆنامی دەپارێزن.

مەرجانەکان لە ڕێگەی پرۆسەیەکەوە کە پێی دەوترێت "کالسیفیکەیشن"، ڕەقەیەک دروست

دەکەن کە دەبێتە بنەمایەک بۆ گەشەی کۆمەڵگەی دەریایی. هەروەها ڕۆڵێکی گرنگیان

هەیە لە پاککردنەوەی ئاوی دەریا و ڕێکخستنی ڕێژەی کاربۆن، ئەمەش یارمەتی

کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی گەرمبوونی زەوی دەدات.

ئەم زیندەوەرانە زۆر هەستیارن و تەنها لە پلەی گەرمی و پاکوخاوێنییەکی دیاریکراودا

دەژین. لە ماوەی ملیۆنان ساڵدا، مەرجانەکان توانیویانە گەورەترین پێکهاتەی زیندوو

لەسەر زەوی دروست بکەن، وەک "بەربەستی گەورەی مەرجانی" لە ئوسترالیا کە تەنانەت لە

بۆشایی ئاسمانیشەوە دەبینرێت.

پاراستنی مەرجانەکان ئەرکێکی مرۆییە، چونکە لەدەستدانیان واتە لەناوچوونی بەشێکی

گەورەی ژیانی دەریایی و تێکچوونی سیستەمی خۆراکی جیهان. پیسبوونی ئاو و

بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی زەریاکان گەورەترین هەڕەشەن بۆ سەر ئەم

ئەندازیارە وردیلانەی ژێر ئاو.

سەرچاوە: ئاژانسی نیشتمانی بۆ زەریاکان و بەرگەهەوا (NOAA) و ڕێکخراوی "National

Geographic".

PM:11:55:29/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 40 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌