ئاسک؛ جوانترین و خێراترین گیانلەبەری کێوی و تایبەتمەندییە سەرسوڕهێنەرەکانی

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان 

ئاسکەکان بە یەکێک لە جوانترین و ناسکترین گیانلەبەرە شیردەرەکانی سەر زەوی

دادەنرێن. ئەم ئاژەڵانە کە لە زۆربەی ناوچەکانی جیهاندا بڵاوبوونەتەوە،

خاوەنی کۆمەڵێک تایبەتمەندی جەستەیی و ڕەفتارین کە وایان لێدەکات لە ژینگەی

کێویدا بە زیندوویی بمێننەوە.

گرنگترین تایبەتمەندی ئاسک، قۆچەکانیەتی. قۆچی ئاسک (بۆ نێرەکان) ساڵانە دەوەرێت و

دووبارە دەڕوێتەوە. ئەم قۆچانە نەک تەنها بۆ بەرگریکردن، بەڵکو بۆ نیشاندانی هێز و

سەرکێشی لە وەرزی جووتبووندا بەکاردێن. هەروەها ئاسکەکان خاوەنی هەستێکی زۆر بەهێزی

بیستن و بۆنکردنن، کە ڕێگەیان پێدەدات لە دوورەوە هەست بە مەترسی بکەن.

چاوەکانی ئاسک لە لاتەنیشتەکانی سەریدا جێگیر بوون، ئەمەش مەودایەکی فراوانی بینینی

٣١٠ پلەی پێدەبەخشێت. ئەم تایبەتمەندییە یارمەتی دەدات کە بە ئاسانی چاودێری

دەوروبەری بکات بەبێ ئەوەی سەری بجوڵێنێت. جگە لەوەش، ئاسکەکان ڕاکەرێکی زۆر

خێران؛ هەندێک جۆریان دەتوانن بە خێرایی ٦٠ بۆ ٨٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا ڕابکەن و

باز بدەن بۆ بەرزایی زیاتر لە ٣ مەتر.

زیاتر لە ٦٠ جۆری جیاوازی ئاسک لە جیهاندا هەن، لەوانە ئاسکی کێوی، گەوز و ڕێندیر.

شێوازی ژیانیان بە کۆمەڵە و زۆربەی کاتەکانیان بە گەڕان بەدوای گژوگیا و گەڵای

دارەکاندا بەسەر دەبەن. ئاسکەکان گیانلەبەرێکی زۆر وریایان هەیە و تەنانەت لە

کاتی خەوتنیشدا بە ئاگان.

پاراستنی ئاسکەکان و ژینگەکەیان گرنگییەکی زۆری هەیە بۆ هاوسەنگی سروشت. بەداخەوە

بەهۆی ڕاوکردنی نایاسایی و تێکچوونی ژینگەکەیان، هەندێک جۆریان لەژێر مەترسی

لەناوچووندان. ئاسک لە کولتووری زۆرێک لە گەلاندا وەک هێمای جوانی، خێرایی و

بێتاوانی ناسراوە.

سەرچاوە: National Geographic Wildlife

PM:11:55:26/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 156 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌