بەرهەمهێنانی "وزەی خۆر" لەسەر زەوی لەرێگەی لێک هەڵوەشانی ناوکی

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانایانی ئەمریکی گەیشتنە دەستکەوتێکی مێژوویی لە بواری وزەدا، کاتێک توانییان بۆ

یەکەمجار لە تاقیگەدا پرۆسەیەک ئەنجام بدەن کە وزەیەکی زیاتر بەرهەم بهێنێت لەوەی

کە بەکاریان هێنابوو. ئەم پرۆسەیە کە بە "لێک هەڵوەشانی ناوکی" (Nuclear Fusion)

ناسراوە، هەمان ئەو پرۆسەیە کە لەناو خۆردا ڕوودەدات.

ئەم سەرکەوتنە لە تاقیگەی نیشتمانی "لۆرێنس لیڤەرمۆر" بەدەست هات، کاتێک بە

بەکارهێنانی گەورەترین لێیزەری جیهان توانرا ئەتۆمەکان بەیەکەوە بلکێنرێن.

جیاوازی ئەم جۆرە وزەیە لەوەدایە کە هیچ پاشماوەیەکی تیشکدەری مەترسیدار و گازی

گەرمکەری زەوی بەرهەم ناهێنێت و سەرچاوەکەی تەنها ئاوە.

ئەم دۆزینەوەیە دەکرێت ببێتە وەڵامی کۆتایی مرۆڤایەتی بۆ کێشەی وزە و گۆڕانی

کەشوهەوا، چونکە سەرچاوەیەکی بێکۆتایی و پاکی وزە دابین دەکات. هەرچەندە

هێشتا چەند دەیەیەکی ماوە بۆ ئەوەی ئەم تەکنەلۆژیایە بگاتە ناو ماڵەکان، بەڵام

بەربەستە زانستییە گەورەکە شکێنرا.

زانایان دەڵێن ئەمە "ساتێکی پیرۆزە" لە مێژووی زانستدا، چونکە بۆ یەکەمجار

سەلمێندرا کە دەتوانرێت وزەی ئەستێرەکان لەسەر زەوی کۆنترۆڵ بکرێت. ئێستا

کارەکان بەرەو ئەوە دەچن کە چۆن ئەم وزەیە بە شێوەیەکی بازرگانی و هەرزان بەرهەم

بهێنرێت.

ئەم پڕۆژەیە پاڵپشتییەکی گەورەی دارایی لەلایەن حکومەتەکانەوە لێ دەکرێت، چونکە

دەتوانێت جیهان لە پشتبەستن بە نەوت و غاز ڕزگار بکات. داهاتووی وزە لە ئێستاوە

خەریکە ڕێڕەوێکی نوێ وەردەگرێت کە زۆر پاکتر و سەلامەتتر دەبێت.

سەرچاوە: وەزارەتی وزەی ئەمریکا و گۆڤاری Nature

PM:11:58:25/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 68 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌