شێری قەڵای چەریق؛ سمکۆی شکاک و خەونەکەی بۆ دەوڵەتی سەربەخۆ

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئیسماعیل ئاغای شکاک، ناسراو بە سمکۆ، یەکێکە لە دیارترین و بەهێزترین سەرکردە

نەتەوەییەکانی کورد لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا. ئەو سەرۆکایەتی هۆزی گەورەی

شکاکی دەکرد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و توانی بۆ ماوەیەکی درێژ دەسەڵاتێکی سەربەخۆ

لە ناوچەکانی ورمێ و سەڵماس دابمەزرێنێت.

سمکۆ تەنها سەرکردەیەکی سەربازی نەبوو، بەڵکو خاوەنی دیدگایەکی سیاسی بوو بۆ

یەکخستنی ماڵی کورد. ئەو لە ساڵی ١٩١٨ەوە دەستی بە شۆڕشێکی گەورە کرد دژی

حکومەتی قاجاری و دواتر پەهلەوی، و توانی سوپایەکی ڕێکخراو لە چەکدارانی کورد

پێکبهێنێت کە ترسیان لە دڵی دوژمناندا دروست کردبوو.

یەکێک لە کارە گرنگەکانی سمکۆ، دەرکردنی گۆڤاری (کوردستان) بوو لە ورمێ، کە ئامانجی

بڵاوکردنەوەی هۆشیاری نەتەوەیی بوو. ئەو پەیوەندییەکی توندوتۆڵی لەگەڵ سەرکردەکانی

تری کورد لە پارچەکانی تر هەبوو، هەمیشە جەختی لەسەر ئەوە دەکردەوە کە کورد

پێویستی بە دەوڵەتێکی یەکگرتوو هەیە.

ژیانی سمکۆی شکاک پڕ بوو لە شەڕ و ململانێی سەخت. ئەو لە قەڵای چەریقەوە

فەرمانڕەوایی دەکرد و چەندین جار شکستی بە سوپای ئێران هێنا. بەڵام

بەهۆی پیلانگێڕی نێودەوڵەتی و خیانەتی ناوخۆیی، شۆڕشەکەی ڕووبەڕووی ئاستەنگ

بووەوە.

لە ساڵی ١٩٣٠، سمکۆ بە پیلانێکی داڕێژراو لە شاری شنۆ بانگهێشتی کۆبوونەوە کرا و

لەوێ بە دەستی هێزەکانی حکومەتی ئێران شەهید کرا. مێژوونووسان سمکۆ بە یەکێک لەو

سەرکردانە دادەنێن کە بناغەی بیری نەتەوەیی نوێیان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دانا.

سەرچاوە: کتێبی "مێژووی ئەدەبی کوردی" - عەلادین سەجادی / ئەرشیفی مێژوویی ئێران و

کوردستان

PM:09:29:21/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 32 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌