دۆزینەوەی دیواربەندی دێرین لە ژێر ڕێگایەکی لەبیرکراوی کاروانەکان لە بیاباندا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

شوێنەوارناسان کە لەسەر ڕێڕەوێکی بازرگانیی وازهێنراو لە باکووری ئەفریقا کار

دەکەن، ژوورێکی شاراوەیان دۆزیوەتەوە کە پڕە لە دیواربەندی ڕەنگاوڕەنگی

پارێزراو، کە تەمەنیان بۆ زیاتر لە ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە. تابلۆکان

وێنای مۆسیقاژەن، سەماکار، بازرگان و هێما گەردوونییەکان دەکەن، کە یەکێک لە

ڕوونترین دیمەنەکان لەبارەی ژیانی کولتووری شارستانییەتێک دەخەنە ڕوو کە سەدان

ساڵ لەمەوبەر لە بیاباندا ون بووە.

ئەم دۆزینەوەیە دوای ئەوە هات کە پشکنینە سەتەلایتییەکان پێکهاتە ژێرەوخانییە

نائاساییەکانیان لە ژێر گردە لمە جوڵاوەکاندا ئاشکرا کرد. توێژەران بە

وریایییەوە پێکهاتە بەردە لمینەکەیان هەڵکۆڵی و دیوارەکانیان دۆزییەوە کە بە

ڕەنگ و بۆیەی تایبەت داپۆشراون و بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لە بەرانبەر گەرما، با و

داخوران ڕزگاریان بووە. مێژوونووسان دەڵێن ئەم کارە هونەریانە تێکەڵەیەک لە

کاریگەرییەکانی نەریتە ئەفریقی، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دەریای ناوەڕاست

لەخۆدەگرن، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە ئەم ڕێگایە سەردەمانێک چەندین ناوەندی

کولتووری سەرەکیی بەیەکەوە بەستووەتەوە.

شارەزایان پێیان وایە ڕەنگە ئەم ژوورە وەک شوێنێکی حەوانەوەی ڕێوڕەسمی بۆ ئەو

بازرگانانە خزمەتی کردبێت کە بە بیابانەکەدا تێپەڕیون. یەکێک لە

دیواربەەندەکان گەشتیاران نیشان دەدات کە لە دەوری مۆسیقاژەنەکان

کۆبوونەتەوە و ئامێری ژێدار لە ژێر ئەستێرە و مانگی هیلالی کێشراودا دەژەنن.

تابلۆیەکی دیکە وێنای ژنان دەکات کە نان ئامادە دەکەن، لە کاتێکدا منداڵان گۆزەی

ئاو لە تەنیشت وشترە ڕازاوەکان هەڵدەگرن. دیمەنەکان ژیانی ڕۆژانە نیشان دەدەن نەک

پڕوپاگەندەی پاشایەتی، ئەمەش دۆزینەوەکە بە تایبەتی بۆ مێژوونووسان بەنرخ دەکات.

زانایان ئێستا سیستەمی وێنەگرتنی پێشکەوتوو بەکاردەهێنن بۆ پاراستنی ڕەنگە

کاڵبووەکان پێش ئەوەی بەرکەوتنی هەوا زیانی زیاتریان پێ بگەیەنێت.

ڕێکخراوە کولتوورییەکان پێشنیاری ئەوەیان کردووە شوێنی هەڵکۆڵینەکە بکرێتە

ناوچەیەکی میراتی پارێزراو بۆ ڕێگریکردن لە تاڵانکردن و تێکچوونی پەیوەندیدار بە

کەشوهەوا.

ئەم دۆزینەوانە لە سەردەمێکدا دێن کە بایەخی جیهانی بۆ تۆڕە بازرگانییە

لەبیرکراوەکان نوێ بووەتەوە کە شارستانییەتە سەرەتاییەکانیان داڕشتووە.

دۆزینەوە هاوشێوەکانی ساڵانی ڕابردوو نیشانیان داوە کە کۆمەڵگا دێرینەکان چەندە بە

قووڵی بەیەکەوە گرێدراون، زۆر پێش ئەوەی سنوورە مۆدێرنەکان بوونیان هەبێت.

توێژەران دەڵێن ڕەنگە دیواربەەندەکان تێگەیشتن لە چۆنیەتی بڵاوبوونەوەی کولتوور،

مۆسیقا، گەردوونناسی و بازرگانی لە سەرانسەری جیهانی دێریندا بگۆڕن. چاوەڕوان

دەکرێت لە کۆتایی ئەمساڵدا ژووری زیاتر بپشکنرێن.

سەرچاوە: ڕاپۆرتەکانی تیمە نێودەوڵەتییەکانی شوێنەوارناسی و ڕێکخراوەکانی پاراستنی

میراتی کولتووری، ئایاری ٢٠٢٦.

PM:10:20:10/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 168 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌