ئومێدەکان بۆ دۆزینەوەی ژیان لەسەر مەریخ گەشایەوە؛ بەڵگەی نوێ لەبارەی بوونی ئۆقیانووسێکی شاردراوە لە ژێر زەویدا دەدۆزرێتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

داتا نوێیەکانی پەیوەست بە بوومەلەرزەزانی و ڕادار لەسەر هەسارەی مەریخ، ئاماژە بە

بوونی کۆگایەکی یەکجار گەورەی ئاوی ژێر زەوی دەکەن. ئەم دۆزینەوەیە ئەگەرەکانی

ئەوەی کە هەسارە سوورەکە سەردەمانێک ژینگەیەکی گونجاو بووبێت بۆ ژیان زۆر زیاتر

کردووە و دەریدەخات کە ئاو لەسەر مەریخ بۆ ماوەیەکی زۆر زیاتر لەوەی پێشتر دەزانرا

ماوەتەوە.

زاناکان لەرێگەی شیکردنەوەی ئەنجامەکانی ئەرکی "InSight"ی ناسا و پشکنینی ڕادارە

خولگەییەکان، ئاماژەیان بە نیشانەیەک کردووە کە هاوتایە لەگەڵ بوونی ئاوی شل کە

لە ژێر چینەکانی بەرد و سەهۆڵدا گیربووە. وا دیارە ئەم کۆگا گەورەیەی ئاو چەندین

کیلۆمەتر لە ژێر ڕووی زەویی مەریخەوەیە، ئەمەش وایکردووە لە تیشکە زیانبەخشەکان و

پلەی گەرمی زۆر نزم و جەمسەریی هەسارەکە پارێزراو بێت.

ئەم دۆزینەوەیە پشتگیری لەو لێکۆڵینەوە پێشووانە دەکات کە باسیان لە بوونی ڕێڕەوی

ڕووبارە کۆنەکان و نیشتووە کانزاییەکان دەکرد، کە دەری دەخست مەریخ سەردەمانێک

خاوەن سووڕێکی داینامیکیی ئاو بووە. توێژەران ئێستا لەو بڕوایەدان کە کاتێک

هەسارەکە بەرگەهەواکەی لەدەستداوە، ئاوەکان بە تەواوی بۆ بۆشایی ئاسمان

هەڵنەماون، بەڵکو پەنایان بۆ ژێر زەوی بردووە و لەوێدا کۆبوونەتەوە.

شیکردنەوەیەکی وردی شەپۆلە بوومەلەرزەییەکان شێوازێکی نائاسایی لە خاوبوونەوەی

شەپۆلەکانی نیشان داوە، کە زاناکان وەک بەڵگەیەک بۆ بوونی بەردی کونیلەدار کە

بە ئاوی شل تێرکراون لێکی دەدەنەوە. داتاکانی ڕاداریش ئەمەیان پشتڕاست کردووەتەوە

کە ڕەنگدانەوەی هاوشێوەی ئەو ئاوە ژێر زەوییانەیان هەیە کە لە ژێر سەهۆڵەکانی

جەمسەری باشووری زەویدا دەدۆزرێنەوە.

بوونی ئاوی شل بە شێوەیەکی جێگیر لە قووڵایی مەریخدا، هەلی دۆزینەوەی ژیانی

وردبینانە (Microbial Life) بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات، چونکە ئەم جۆرە

ژینگەیەی ژێر زەوی پارێزراوە لە مەترسییەکان. ئەم دۆخە هاوشێوەی ئەو ناوچانەی سەر

زەوییە کە ژیان تێیاندا بەردەوامە بەبێ ئەوەی پێویستیان بە تیشکی خۆر بێت، بەڵکو

تەنیا پشت بە وزەی کیمیایی دەبەستن.

لە داهاتوودا پێشبینی دەکرێت ئەرکە بۆشایییەکان هەوڵی کونکردنی ئەو کۆگا قووڵانە

بدەن یان هەستەوەری پێشکەوتووتر بنێرن بۆ دڵنیابوونەوە لە پێکهاتەی ئەو ئاوە.

ئەگەر نیشانەکانی ژیان لەو ناوچانەدا بدۆزرێنەوە، ئەوا دەبێتە یەکێک لە

گەورەترین و گرنگترین دۆزینەوەکانی مێژووی مرۆڤایەتی و تێڕوانینمان بۆ

گەردوون دەگۆڕێت.

سەرچاوە: ئەنجامە بوومەلەرزەیی و ڕادارییەکانی ناسا و شیکردنەوەی داتاکانی ئەرکی

InSight.