‌سودە سەرسوڕهێنەرەکانی خورما؛ گەنجینە شاراوەکەی ناو ماڵەکانمان بناسن

وێستگە ستایل-

سودە سەرسوڕهێنەرەکانی خورما؛ گەنجینە شاراوەکەی ناو ماڵەکانمان بناسن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

خورما یەکێکە لەو میوە وشکانەی کە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا وەک "دارودەرمانی سروشتی"
ناسراوە و لە زۆربەی کولتوورەکاندا بایەخێکی تایبەتی پێدەدرێت. ئەم بەرهەمە نەک
هەر تامێکی شیرین و خۆشی هەیە، بەڵکو گەنجینەیەکی دەوڵەمەندە بە ڤیتامین و کانزا
پێویستەکان کە بۆ چالاککردنی جەستە و پاراستنی لە نەخۆشییە جۆراوجۆرەکان بەسودە.
پسپۆڕانی بواری خۆراک و پزیشکان جەخت لەوە دەکەنەوە کە خواردنی تەنها چەند دەنکە
خورمایەک لە ڕۆژێکدا دەتوانێت گۆڕانکاری گەورە و ئەرێنی لە تەندروستی گشتی مرۆڤدا
دروست بکات و وزەیەکی لەبن نەهاتوو بە جەستە ببەخشێت.

لە ئێستادا کە جیهان بە گشتی و کۆمەڵگەی ئێمە بە تایبەتی بەرەو هۆشیاری تەندروستی و
خواردنی سروشتی هەنگاو دەنێت، خورما وەک جێگرەوەیەکی نایابی شەکرە دەستکردەکان و
شیرینییە زیانبەخشەکان سەیر دەکرێت. بەهۆی هەبوونی بڕێکی زۆر لە ڕیشاڵە
خۆراکییەکان (Fibers)، ئەم میوەیە یارمەتیدەرێکی بەهێزی کۆئەندامی هەرسە و
ڕێگرییەکی کاریگەر لە قەبزی دەکات. هەروەها بەهۆی پێکهاتە سروشتییەکەیەوە،
سەرچاوەیەکی خێرای وزەیە بۆ ئەو کەسانەی کار و چالاکی جەستەیی زۆر ئەنجام
دەدەن یان وەرزشوانن، چونکە گلوکۆز و فرکتۆزی سروشتی تێدایە کە بە خێرایی لەلایەن
جەستەوە هەڵدەمژرێت.

وردەکارییە زانستییەکان ئاماژە بەوە دەدەن کە خورما دەوڵەمەندە بە پۆتاسیۆم،
مەگنیسیۆم، و ئاسن، کە ئەمانە توخمە سەرەکییەکانن بۆ بەهێزکردنی ماسولکەکانی
دڵ و ڕێکخستنی پەستانی خوێن و چارەسەرکردنی کەمخوێنی. بوونی دژە ئۆکسانە
جۆراوجۆرەکانی وەک (Flavonoids) و (Carotenoids) وای لێدەکات ببێتە
قەڵغانێکی بەهێز دژی هەوکردن و نەخۆشییە درێژخایەنەکان و تەنانەت شێرپەنجەش.
توێژینەوە نوێیەکان دەریدەخەن کە خواردنی خورما بە بەردەوامی دەبێتە هۆی
باشترکردنی کارکردنی مێشک و پاراستنی دەمارەکان لە تێکچوون، ئەمەش مەترسی
تووشبوون بە نەخۆشی زەهایمەر کەمدەکاتەوە، هەروەها بۆ خانمانی دووگیان لە
مانگەکانی کۆتاییدا یارمەتیدەرێکی باشە بۆ ئاسانکردنی پرۆسەی منداڵبوون.

مێژووی بەکارهێنانی خورما بۆ هەزاران ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە، بە تایبەت لە
ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا کە بە "دارە پیرۆزەکە"
ناسراوە. لە کۆنەوە وەک سەرچاوەیەکی سەرەکی و بنەڕەتی خۆراک بۆ گەشتیارانی
بیابان و جەنگاوەرەکان بەکارهاتووە، چونکە جگە لەوەی تێربوونێکی درێژخایەن بە
مرۆڤ دەبەخشێت، توانای مانەوەی بۆ ماوەیەکی زۆر هەیە بەبێ ئەوەی تێکبچێت. ئەم
پاشخانە مێژووییە دەوڵەمەندە سەلمێنەری ئەوەیە کە مرۆڤە دێرینەکان پێش تاقیگە
مۆدێرنەکانیش، درکیان بە هێز و گرنگییە باڵاکەی ئەم میوەیە کردووە و وەک کلیلی
مانەوە و تەندروستی سەیریان کردووە.

لە کۆتاییدا، دەتوانین بڵێین خورما تەنها ژەمێکی سادە یان تەنها میوەیەکی وەرزی
نییە، بەڵکو دەرمانخانەیەکی سروشتییە کە لە هەموو ماڵێکدا دەستدەکەوێت. بۆ
دەستکەوتنی جەستەیەکی تەندروست، پێستێکی گەشاوە و دوورکەوتنەوە لە ماندوێتی
بەردەوام، زۆر گرنگە ئەم میوەیە بکرێتە بەشێکی جیانەکراوە لە سیستەمی خۆراکی
ڕۆژانەمان. پێشنیار دەکرێت ڕۆژانە ٣ بۆ ٥ دەنک خورما بخورێت بۆ ئەوەی جەستە لە
ژەهرەکان پاکبێتەوە و بەرگرییەکی بەهێزی هەبێت لە بەرامبەر گۆڕانکارییە
ژینگەییەکاندا.

سەرچاوە: ماڵپەڕی پزیشکی (Healthline) و ڕاپۆرتە زانستییەکانی ڕێکخراوی تەندروستی
جیهانی (WHO).


PM:11:45:01/05/2026


ئه‌م بابه‌ته 80 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

تەندروستی

ستایل