هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ پاراستنی ئاژەڵە دەگمەنەکان؛ گەڕانەوەی بۆنگۆ بۆ کینیا و زیرەکی ئۆرانگۆتانەکان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە هەنگاوێکی گرنگدا بۆ پاراستنی جۆرە دەگمەنەکانی ئاژەڵ لە جیهاندا، چوار مێگەلی

"بۆنگۆی شاخاوی" کە لەژێر مەترسی لەناوچوونی یەکجاری دان، لە باخچەیەکی ئاژەڵانی

کۆماری چیکەوە بۆ نیشتمانی دایکیان لە کینیا گەڕێندرانەوە. هاوکات لە ئەندۆنیزیا،

بۆ یەکەمجار دیمەنی ئۆرانگۆتانێک تۆمارکرا کە پردێکی دەستکردی مرۆڤ بەکاردەهێنێت بۆ

پەڕینەوە لە ڕێگایەکی مەترسیدار، کە ئەمەش ئاستی زیرەکی ئەو ئاژەڵانە دەردەخات.

گەڕانەوەی ئەم چوار ئاژەڵە بۆ کینیا مژدەیەکی گەورەیە بۆ ژینگەپارێزان، چونکە لە

ئێستادا کەمتر لە ١٠٠ دانە لەم جۆرە ئاژەڵە لە سروشتدا ماونەتەوە. ڕاوکردنی

نایاسایی و تێکچوونی ژینگە بوونەتە هۆی ئەوەی ئەم جۆرە ئاژەڵە بەرەو نەمان

بچێت، بۆیە هەموو هەوڵێک بۆ زیادکردنەوەی ژمارەیان لە کێڵگە پارێزراوەکانی

کینیا گرنگییەکی ژیانی هەیە بۆ ڕێگریکردن لە لەناوچوونیان.

لە لایەکی ترەوە، لە دارستانەکانی سوماترا لە ئەندۆنیزیا، کامێراکان دیمەنێکی

سەرنجڕاکێشیان تۆمار کردووە کە تێیدا ئۆرانگۆتانێک پردێکی تەنافی

بەکاردەهێنێت بۆ پەڕینەوە لەسەر شەقامێکی قەرەباڵغ کە پێشتر

دارستانەکەی بۆ دوو بەش دابەش کردبوو. ئەم پردە لەلایەن مرۆڤەوە

دروستکراوە تاوەکو ڕێگری بکات لەوەی ئۆرانگۆتانەکان بەسەر زەویدا بڕۆن و

مەترسی شێلانیان لەسەر بێت یان لەلایەن مرۆڤەوە زیانیان پێ بگات.

ئەم دوو ڕووداوە نیشانی دەدەن کە دەستوەردانی ئەرێنی مرۆڤ دەتوانێت کاریگەری گەورەی

هەبێت لەسەر پاراستنی ژینگە. گەڕاندنەوەی بۆنگۆکان یارمەتی بەهێزکردنی بواری

بۆماوەیی ئاژەڵەکان دەدات، و بەکارهێنانی پردە دەستکردەکانی ناو

دارستانەکانیش دەبێتە هۆی ئەوەی ئاژەڵەکان بتوانن بە ئاسانی لە ناوچە

دابەشکراوەکانی دارستانەکەدا هاتوچۆ بکەن و هاوسەنگی سروشت بپارێزن.

پاراستنی ئاژەڵە کێوییەکان تەنها ئەرکێکی ژینگەیی نییە، بەڵکو پاراستنی داهاتووی

گۆی زەوییە. تەنانەت لە ناوچەی چێرنۆبڵیش، ئەسپی کێویی جۆری "پرزیوالسکی"

توانیویانە لەو ژینگەیەدا بمێننەوە و گەشە بکەن، ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە

سروشت توانایەکی سەرسوڕهێنەری هەیە بۆ خۆنوێکردنەوە ئەگەر مرۆڤ دەرفەتی پێ بدات.

ڕاپۆرتەکانی ڕێکخراوی پاراستنی ژینگەی جیهانی و ئاژانسی ئەی پی

PM:10:56:29/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 144 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌