کەرکەدەن؛ زەبەلاحە دێرینەکەی سروشت کە ڕووبەڕووی مەترسی لەناوچوون بووەتەوە
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
کەرکەدەن یان (ڕاینهۆ) بە یەکێک لە گەورەترین و بەهێزترین ئاژەڵە شیردەرەکانی سەر
وشکانی دادەنرێت، ئەم ئاژەڵە کە شێوەیەکی دەگمەن و سەرنجڕاکێشی هەیە، وەک
پاشماوەی سەردەمە کۆنەکانی زەوی دەبینرێت، بەڵام لە ئێستادا بەهۆی ڕاوکردنی
نایاسایی و تێکچوونی ژینگەکەیەوە، لەژێر هەڕەشەیەکی جدی لەناوچووندایە.
ئەم ئاژەڵە زەبەلاحە بەوە دەناسرێتەوە کە پێستێکی ئەستووری هەیە و یەک یان دوو شاخی
لەسەر لوتییەتی، کە لە ماددەی کیراتین پێکهاتووە (هەمان ئەو ماددەیەی نینۆکی مرۆڤی
لێ دروستبووە)، کەرکەدەنەکان ئاژەڵی ڕووەکخۆرن و زۆربەی کاتەکانیان بە گەڕان
بەدوای گژوگیا و پاراستنی ناوچەکەیان بەسەر دەبەن، هەروەها بینینیان کزە
بەڵام هەستی بیستن و بۆنکردنیان زۆر بەهێزە.
پێنج جۆری سەرەکی کەرکەدەن لە جیهاندا بوونیان هەیە، کە بریتین لە کەرکەدەنی سپی،
ڕەش، هیندی، جەوا و سوماترا، مەترسی گەورەی سەر ئەم ئاژەڵانە ڕاوچییە
نایاساییەکانن کە بۆ دەستکەوتنی شاخەکانیان دەیانکوژن، چونکە لە هەندێک
وڵاتی ئاسیا وەک دەرمانێکی کلینیکی و نیشانەی دەوڵەمەندی سەیر دەکرێت، ئەمەش
وایکردووە ژمارەی هەندێک جۆریان بۆ کەمتر لە ١٠٠ دانە دابەزێت.
لە ڕووی مێژووییەوە، کەرکەدەنەکان ملیۆنان ساڵە لەسەر زەوی دەژین و ڕۆڵێکی گرنگ لە
هاوسەنگی ژینگەییدا دەگێڕن، ئەوان بە خواردنی گژوگیاکان یارمەتی گەشەکردنی
دارستانەکان دەدەن، ڕێکخراوە جیهانییەکانی پاراستنی ئاژەڵان لە ئێستادا
هەوڵێکی زۆر دەدەن لە ڕێگەی دروستکردنی ناوچەی پارێزراو و توندکردنی یاساکانەوە
بۆ ئەوەی ڕێگری لە قڕبوونیان بگرن.
پاراستنی کەرکەدەن ئەرکێکی جیهانییە، چونکە لەدەستدانی ئەم ئاژەڵە واتە لەدەستدانی
پارچەیەکی گرنگ لە مێژووی سروشت، پێویستە هۆشیاری زیاتر بڵاوبکرێتەوە دەربارەی
بێسودبوونی شاخی کەرکەدەن لە ڕووی پزیشکییەوە بۆ ئەوەی بازاڕی ڕاوکردنیان سست
ببێت و نەوەکانی داهاتووش بتوانن ئەم زەبەلاحە ببینن.
سەرچاوە: ڕێکخراوی جیهانی پاراستنی سروشت (WWF)
PM:11:32:27/04/2026