توێژینەوەیەکی نوێ: گوێرەکەکان خاوەن زیرەکییەکی کۆمەڵایەتی و توانایەکی

سەرسوڕهێنەرن لە فێربووندا

 وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

بەپێی توێژینەوەیەکی نوێ کە لەم دواییانەدا لە ناوەندە زانستییەکان ئەنجام دراوە،

دەرکەوتووە کە گوێرەکەکان زۆر لەوە زیرەکترن کە پێشتر مرۆڤ بیری لێ دەکردەوە؛ ئەم

ئاژەڵانە توانایەکی بەرچاویان هەیە لە فێربوونی شێوازە کۆمەڵایەتییە ئاڵۆزەکان و

تێگەیشتن لە دەوروبەرەکەیان.

لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا، پسپۆڕانی زانستی ڕەفتارناسی لە چەندین زانکۆی

جیهانی، سەرنجی وردیان داوەتە سەر شێوازی ژیانی گوێرەکەکان لە ناو کێڵگە و

شوێنە کشتوکاڵییەکاندا. ئەم توێژینەوانە ئەوە دەخەنە ڕوو کە ئەم ئاژەڵانە تەنها

بۆ بارکێشان و کارە قورسەکان نین، بەڵکو توانایەکی مێشکیی بەرزیان هەیە بۆ

تێگەیشتن لە چەمکە سادەکانی بیرکاری و گۆڕینی ڕەفتارەکانیان بەپێی ئەو

فێرکاری و مامەڵەیەی لە مرۆڤەکانەوە وەری دەگرن.

لە تاقیکردنەوەیەکی زانستیی ورددا، گروپێک لە زانایان فێری چەند گوێرەکەیەکیان کرد

کە چۆن بە ڕێڕەوێکی تایبەت و دیاریکراودا بڕۆن بۆ گەیشتن بە سەرچاوەی خۆراک، و

پاشان هەوڵیاندا بزانن ئایا ئەم زانیارییانە دەگوازنەوە بۆ هاوڕەگەزەکانیان یان

نا. ئەنجامەکان بوونە جێی سەرسوڕمان، چونکە دەرکەوت گوێرەکەکان نەک هەر ڕێگەکەیان

بەبیر دەمایەوە، بەڵکو لە ڕێگەی بینین و دووبارەکردنەوەوە ئەم ئەزموونەیان

گواستەوە بۆ گوێرەکانی تر، کە ئەمەش نیشانەیەکی ڕوون و بێگومانە بۆ هەبوونی

زیرەکییەکی کۆمەڵایەتی بەرز.

ئەوەی گرنگە لێرەدا ئاماژەی پێ بکرێت ئەوەیە کە گوێرە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا هەمیشە

بە وەفاداری و هێزی کارکردن ناسراوە و هەزاران ساڵە وەک هاوبەشێکی سەرەکیی جوتیاران

ماوەتەوە، بەڵام زانستی نوێ بەردەوامە لە دۆزینەوەی لایەنە نادیارەکانی تری

تواناکانیان. تا ئێستا بە شێوەیەکی زانستی و ورد باس لەو ئاستە لە زیرەکییە

نەکراوە کە ئەم ئاژەڵانە لە ناو گرووپە کۆمەڵایەتییەکانی خۆیاندا بەکاری دەهێنن.

کۆتایی ئەم توێژینەوەیە پێشنیاری ئەوە دەکات کە پێویستە مرۆڤ تێڕوانینی خۆی بۆ ئەم

ئاژەڵانە بگۆڕێت؛ نابێت تەنها وەک ئامێرێکی کارکردن لە کێڵگەکاندا سەیر بکرێن،

بەڵکو وەک بوونەوەرێکی هەستیار و فێربوونخواز کە شایستەی گرنگیدانی زیاتر و

پاراستنی مافەکانیانن، چونکە خاوەن مێشکێکی چالاک و یادەوەرییەکی بەهێزن.

سەرچاوە: گۆڤاری زانستی ئاژەڵناسی و توێژینەوەی زانکۆیی

PM:10:32:22/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 92 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌