لە جیهانی سینەماوە بۆ یادی پێشەنگی خەیاڵی زانستی؛ سۆنی فیلمی "لابوبو" بەرهەمدەهێنێت و جیهانیش یادی جوڵس ڤێرن دەکاتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کۆمپانیاکانی سۆنی و پۆپ مارت ئامادەکاری بۆ بەرهەمهێنانی یەکەمین فیلمی تایبەت بە بوکەڵەی ناسراوی "لابوبو" دەکەن، هاوکات ئەمڕۆ ٢٤ی ئازار جیهان یادی کۆچی دوایی نووسەری ناوداری فەڕەنسی "جوڵس ڤێرن" دەکاتەوە، کە بە یەکێک لە گەورەترین داهێنەرەکانی بواری ئەدەبی خەیاڵی زانستی و منداڵان دادەنرێت و بۆ چەندین دەیە خوێنەرانی بۆ لای زانست و دۆزینەوە نوێیەکان ڕاکێشاوە.

پڕۆژە هونەرییە نوێیەکەی سۆنی پیکچەرز و کۆمپانیای پۆپ مارتی چینی لە قۆناغی سەرەتایی پەرەپێداندایە و بڕیارە تێکەڵەیەک بێت لە ئانیمەیشن و دیمەنی ڕاستەقینە. لەلایەکی دیکەوە، یادی جوڵس ڤێرن دێتەوە کە لە هەشتی شوباتی ١٨٢٨ لە فەڕەنسا لەدایکبووە و لە رۆژێکی وەک ئەمڕۆدا لە ساڵی ١٩٠٥ ماڵئاوایی لە ژیان کردووە، دوای ئەوەی کاریگەرییەکی قوڵ و بەرفراوانی لەسەر بزووتنەوە ئەدەبییەکانی وەک سوریالیزم و ناوەندە ئاڤانگاردەکان جێهێشت.

بەگوێرەی زانیارییە فەرمییەکان، پۆڵ کینگ، دەرهێنەری فیلمی جیهانیی "پادینگتن"، ئەرکی دەرهێنانی فیلمی لابوبوی پێسپێردراوە. لە لایەکی ترەوە، ژیانی جوڵس ڤێرن پڕ بووە لە هەوڵ و کۆشش؛ ئەو هەرچەندە لەسەر داوای باوکی چووە پاریس بۆ خوێندنی یاسا، بەڵام خولیای بۆ دەریا و نووسین وای لێکرد هەموو پارەکانی بۆ کڕینی چیرۆک خەرج بکات. یەکەم سەرکەوتنی گەورەی بە ڕۆمانی "پێنج هەفتە لە باڵۆندا" لە ساڵی ١٨٦٣ بوو، کە دواتر ڕێگەی بۆ نووسینی شاکارەکانی وەک "بیست هەزار کۆمەڵە لەژێر دەریادا"، "دورگەی نهێنی" و "بەدەوری جیهاندا لە هەشت ڕۆژدا" خۆش کرد.

جوڵس ڤێرن وەک باوکی خەیاڵی زانستی نوێ ناسراوە، چونکە لە ڕۆمانەکانیدا پێشبینی چەندین داهێنانی کردووە کە دەیان ساڵ دوای مردنی هاتنە دی، وەک گەشتکردنی سێ کەشتیوان بۆ سەر مانگ، بەکارهێنانی کارەبا و دروستکردنی غەواس (ژێر دەریایی). ئەو لە ساڵی ١٨٥٧ هاوسەرگیری کرد و بۆ دابینکردنی بژێوی خێزانەکەی وەک ژمێریار کاری دەکرد، بەڵام کاتە بەتاڵەکانی بۆ نووسینی چیرۆک و شانۆیی تەرخان دەکرد تا ئەو کاتەی بوو بە یەکێک لە پڕفرۆشترین نووسەرەکانی فەڕەنسا و جیهان.

ئەم نووسەرە گەورەیە لە ماوەی ٤٠ ساڵی کارکردنیدا، زیاتر لە ٤٥ کتێبی لە چوارچێوەی گەشتە داهێنەرانەکاندا بڵاوکردەوە و گەشتی زۆری بۆ ئەمریکا و وڵاتانی ئەوروپا کرد، کە زۆربەیان بوونە هەوێنی چیرۆکە سەرکێشییەکانی. لە ساڵانی کۆتایی تەمەنیدا، سەرەڕای تووشبوونی بە نەخۆشی شەکرە و کێشەی چاو، وەک ئەندامی ئەنجومەنی شارەوانی خزمەتی کرد تا دواجار لە ساڵی ١٩٠٥ کۆچی دوایی کرد. ئێستاش دوای زیاتر لە سەدەیەک، ناوەکەی هاوتایە لەگەڵ دۆزینەوە و زانست، هاوکات هەوڵە نوێیەکانی سۆنی بۆ هێنانەدی جیهانی "لابوبو" لەسەر شاشەی سینەما، نیشاندەری بەردەوامیی کاریگەریی خەیاڵ و هونەرە لەسەر هزری مرۆڤایەتی لە سەردەمی نوێدا.

سەرچاوە: ئەرشیفی هەواڵە هونەرییەکانی سۆنی پیکچەرز و مێژووی ئەدەبیاتی فەڕەنسی و ژیاننامەی جوڵس ڤێرن.

PM:11:33:24/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 20 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌