سێرگی رەخمانینۆڤ؛ بلیمەتە دەست گەورەکەی موزیکی کلاسیک کە مێژووی ڕووسیای هەژاند

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

جیهانی موزیکی کلاسیک و مێژووی هونەری ڕووسیا، ناتوانێت ناوی سێرگی رەخمانینۆڤ فەرامۆش بکات، ئەو پیاوەی تەنها موزیکدانەر نەبوو، بەڵکو پیانۆژەنێکی بلیمەت و ڕابەرێکی ئۆرکێسترای بێهاوتا بوو کە دەنگدانەوەی کارەکانی سنوورەکانی وڵاتەکەی بڕی و بووە موڵکی هەموو جیهان. رەخمانینۆڤ کە لە ٢٨ی ئازاری ١٩٤٣دا کۆچی دوایی کرد، وەک یەکێک لە کۆتا نوێنەرە مەزنەکانی قوتابخانەی ڕۆمانسی لە موزیکی کلاسیکدا دەناسرێت و تا ئەمڕۆش پارچە موزیکەکانی لە گەورەترین هۆڵەکانی جیهاندا دەژەنرێن.

ئەم هونەرمەندە بلیمەتە لە یەکی نیسانی ١٨٧٣ لە ناوچەی سێمیۆنۆڤۆ لە باکووری ڕووسیا لەدایکبووە. هەر لە تەمەنی منداڵییەوە نیشانەکانی لێهاتوویی و توانایەکی ناوازەی موزیکی تێدا دەرکەوتووە، بە جۆرێک کە سەرنجی هەموو مامۆستاکانی بۆ خۆی ڕاکێشاوە. رەخمانینۆڤ تەنها پیانۆژەنێکی ئاسایی نەبوو، بەڵکو لە تەمەنێکی زۆر کەمەوە دەستی بە دانانی موزیک کرد و لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا بە پێشکەشکردنی یەکەمین کۆنچێرتۆی پیانۆی خۆی، زریانێکی گەورەی لە ناوەندە هونەرییەکاندا دروست کرد و بووە جێگەی ستایشی ڕەخنەگرانی ئەو سەردەمە

ژیانی ئەم موزیکدانەرە بێ بەش نەبووە لە کێشە و کارەساتە گەورەکان. لە ساڵی ١٨٩٧، کاتێک یەکەمین سیمفۆنیای خۆی نمایش کرد، بەهۆی سەرخۆشیی ڕابەری ئۆرکێستراکە (ئالێکساندەر گلازونۆڤ)، نمایشەکە بە شکستێکی گەورە کۆتایی هات. ئەم ڕووداوە کاریگەرییەکی دەروونیی هێندە قووڵی لەسەر رەخمانینۆڤ جێهێشت کە تووشی خەمۆکییەکی توند بوو و بۆ ماوەی چەند ساڵێک نەیتوانی هیچ موزیکێک بنووسێتەوە، تا دواجار لەژێر چاودێری پزیشکیدا چاک بووەوە و لە ساڵی ١٩٠١دا بە "پیانۆ کۆنچێرتۆی ژمارە دوو" گەڕایەوە، کە تا ئێستاش بە مەزنترین و خۆشەویستترین پارچە موزیکی ڕووسی دادەنرێت لە ئاستی جیهاندا.

جگە لە لایەنی هونەری، ژیانی تایبەتی رەخمانینۆڤ پڕ بووە لە بڕیاری بوێرانە. لە ساڵی ١٩٠٢دا بە هاوسەرگیریکردنی لەگەڵ "ناتالیا"ی ئامۆزای، هەموو کۆمەڵگەی ڕووسیی تووشی شۆک کرد، چونکە لەو سەردەمەدا ئەو جۆرە هاوسەرگیرییە کارێکی نائاسایی بوو، بەڵام ئەو سوور بوو لەسەر عەشقەکەی. لە ڕووی پیشەییشەوە، وەک ڕابەری سەرەکی لە شانۆی "بۆڵشۆی" مۆسکۆ دەستبەکار بوو و دواتر لە ئەمریکا چەندین دەرفەتی گەورەی وەک کارکردن لە ئۆرکێسترای سیمفۆنی بۆستن بۆ ڕەخسا. یەکێک لە تایبەتمەندییە فیزیکییە سەرسوڕهێنەرەکانی ئەو، هەبوونی دەستێکی زۆر گەورە بوو کە دەیتوانی بە یەکجار بگاتە ١٢ کلیلی پیانۆ، ئەمەش وایکردووە هەندێک لە پارچە موزیکەکانی تەنها لەلایەن ئەو کەسانەوە بژەنرێن کە خاوەنی پەنجەی درێژ و لێهاتووییەکی بێسنوورن.

رەخمانینۆڤ مرۆڤێکی زۆر ئاینی بوو و پەیڕەوی ڕێبازی ئەرسەدۆکسی دەکرد، ئەمەش ڕەنگدانەوەی زۆری لەسەر بەرهەمە کۆراڵە ئاینییەکانی ساڵی ١٩١٥ی هەبوو. بەڵام لە ساڵی ١٩١٧ و لەگەڵ هەڵگیرسانی شۆڕشی ڕووسیا، ناچار بوو وڵاتەکەی جێبهێڵێت و ڕوو لە فینلاند و پاشان ئەمریکا بکات. لە ئەمریکا وەک ئەستێرەیەکی درەوشاوە پێشوازی لێکرا و سەرەڕای ئاوارەیی، توانی لە ماوەی یەک ساڵدا زیاتر لە ٧٠ کۆنسێرت ئەنجام بدات و ژیانێکی شاهانە هاوشێوەی ئەوەی مۆسکۆ بۆ خۆی و خێزانەکەی دابین بکات.

کۆتایی ژیانی ئەم بلیمەتە بە شێوەیەکی شاعیرانە و غەمگین بوو. لە کۆتا گەشتی موزیکییدا لە ساڵی ١٩٤٣، لە کاتێکدا نەخۆشی شێرپەنجەی پێست تەنگی پێ هەڵچنیبوو، لە دوا نمایشی خۆیدا بەبێ ئەوەی ئاگاداری خۆی بێت، ڕابەرایەتی "مارشی مردن"ی شۆپانی کرد. تەنها چوار ڕۆژ دوای یادی ٧٠ ساڵەی لەدایکبوونی، ئەم ئەفسانەیە ماڵئاوایی لە ژیان کرد. رەخمانینۆڤ لە ژیانیدا ٤٥ بەرهەمی گەورەی جێهێشت کە ٣٩یان لە ڕووسیا و تەنها ٦ دانەیان لە ئەمریکا نووسرابوون، کە دیارترینیان "Piano Concerto No. 2" و "Vocalise"ن و تا هەبێت وەک شاکاری نەمڕ دەمێننەوە.

سەرچاوە: میدیا جیهانییەکان و ئەرشیفی مێژووی موزیک

PM:05:24:20/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 60 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌