گۆڕێکی شاهانەی کۆن و "بیرەیەکی مێژوویی" لە ئەڵمانیا دۆزرایەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تیمێکی هاوبەشی فەرەنسی و ئەڵمانی گۆڕێکی زۆر دەگمەنی "سێڵتییەکان"یان لە ناوچەی دارستانی ڕەش دۆزیوەتەوە کە مێژووەکەی بۆ ٤٥٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە. لە ناو گۆڕەکەدا گەورەترین سوپرایز دۆزینەوەی مەنجەڵێکی بڕۆنزی گەورە بوو کە هێشتا پاشماوەی خواردنەوەیەکی تێدا مابوو، کە وا دەردەکەوێت بیرەیەکی تێکەڵ بە هەنگوین بێت.

ئەم گۆڕە لە ژێر چینێکی ئەستووری قوڕدا بووە کە ڕێگەی گرتووە ئۆکسجین بگاتە ناوی، هەر بۆیە هەموو شتەکانی ناو گۆڕەکە بە تەواوی پارێزراون. لە ناویدا عەرەبانەیەکی چوار تایە، زێڕ و زەنگوڵە و خشڵی جیاواز دۆزراونەتەوە کە نیشانی دەدەن خاوەنی گۆڕەکە کەسایەتییەکی زۆر باڵا و دەوڵەمەندی ناوچەکە بووە.

پشکنینی کیمیایی بۆ پاشماوەی ناو مەنجەڵەکە دەریخستووە کە خواردنەوەکە لە جۆ، هەنگوین و چەندین جۆر گژوگیای خۆماڵی دروستکراوە. ئەمە یەکەمین جارە زانایان بتوانن پاشماوەی خواردنەوەیەکی ئاوا کۆن بدۆزنەوە و تامی ڕاستەقینەی ئاهەنگە مێژووییەکانی سێڵتییەکان بزانن، کە پێشتر تەنها لە چیرۆکەکاندا باس کرابوون.

لەو سەردەمەدا ناوچەی دارستانی ڕەش ناوەندێکی گرنگی بازرگانی بووە و سەرۆکەکان خاوەنی سەروەتێکی زۆر بوون لە ڕێگەی بازرگانی خوێ و ئاسنەوە. دۆزینەوەی کەلوپەلی ئیتاڵی لە ناو گۆڕەکەدا دەیسەلمێنێت کە پەیوەندییە بازرگانییەکانیان تا دەریای ناوەڕاست ڕۆیشتووە و سێڵتییەکان زۆر زیاتر لەوەی پێت دەگوترا "شارستانی" بوون.

ئەم گۆڕە بە "توت عنخ ئاموونی ئەڵمانیا" ناودەبرێت بەهۆی ئەوەی هیچ شتێکی تێکنەچووە. زانایان ئێستا کار دەکەن بۆ ئەوەی جۆرە قارچک و هەوێنە کۆنەکان بدۆزنەوە تا بتوانن هەمان ئەو خواردنەوەیە لە تاقیگەدا دروست بکەنەوە، ئەمەش دەرفەتێکی دەگمەنە بۆ گەشتکردن بۆ ناو قووڵایی مێژوو.

سەرچاوە: گۆڤاری ئەنتیکویتی، فەرمانگەی پاراستنی شوێنەوارەکانی بادن-ڤورتەمبێرگ، زانکۆی توبینگن.

PM:10:41:06/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 136 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌