نهێنییە ٥٠٠ ملیۆن ساڵییەکە ئاشکرا بوو؛ جەلی-فیش وەک مرۆڤ دەخەون بۆ ئەوەی DNAیان چاک بکەنەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

دۆزینەوەیەکی نوێی زانستی کە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦دا بڵاوکرایەوە، مێژووی سەرهەڵدانی خەو لەسەر زەوی دەگۆڕێت. زانایان بۆیان دەرکەوتووە کە زیندەوەرە زۆر سادەکانی وەک جەلی-فیش و بووکی دەریا (Sea Anemones)، خاوەن شێوازێکی خەون کە بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لە مرۆڤ دەچێت، ئەمەش دەیسەلمێنێت کە خەو تەنها بۆ پشوودانی مێشک نییە، بەڵکو پێویستییەکی بایۆلۆژییە بۆ مانەوەی ژیان.

توێژینەوەکە کە لە گۆڤاری (Nature Communications) بڵاوکراوەتەوە، لەلایەن تیمێکی نێودەوڵەتییەوە ئەنجامدراوە. زانایان بۆ ماوەیەکی درێژ چاودێری جەلی-فیشی جۆری (Cassiopea) و بووکی دەریای جۆری (Nematostella)یان کردووە. دەرکەوتووە کە ئەم زیندەوەرانە ڕۆژانە ڕێک وەک مرۆڤ یەک لەسەر سێی کاتەکانیان لە خەودا بەسەر دەبەن، هەرچەندە مێشکی ناوەندییان نییە، بەڵام جەستەیان پێویستی بەو پشووە هەیە.

لە وردەکارییەکاندا هاتووە کە جەلی-فیشەکان بە شەو دەخەون و نیوەڕۆیان "خەوێکی کورت" دەکەن، لەکاتێکدا بووکی دەریا بە ڕۆژ دەخەوێت. گرنگترین خاڵی توێژینەوەکە ئەوەیە کە دەرکەوتووە لە کاتی بەخەبەربووندا، تێکچوون و زیان لە ترشی ناوکی (DNA)ی ئەم زیندەوەرانەدا دروست دەبێت، بەڵام کاتێک دەخەون، جەستەیان دەست دەکات بە چاککردنەوەی ئەو زیانانە. کاتێکیش زانایان بە زۆر ڕێگرییان لە خەوتنیان کردووە، زیانی (DNA) لە جەستەیاندا بە شێوەیەکی مەترسیدار زیادی کردووە.

ئەم دۆزینەوەیە پشتگیری لەو بیرۆکەیە دەکات کە خەو ٥٠٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر و پێش ئەوەی مێشکی ئاڵۆزی مرۆڤ گەشە بکات، دروست بووە. مەبەستی سەرەکی خەو بریتییە لە "ماڵپاککردنەوەی خانەیی" و چاککردنەوەی ئەو زیانە بایۆلۆژییانەی کە چالاکیی ڕۆژانە دروستی دەکات. ئەمە وەڵامی ئەو پرسیارە مێژووییە دەداتەوە کە بۆچی هەموو زیندەوەران پێویستیان بە خەوە و ناتوانن بۆ هەمیشە بەخەبەر بن.

بە کورتی، خەو نەک تەنها لوکس و پشوو نییە، بەڵکو مەرجێکی بنەڕەتییە بۆ ژیان کە لە کۆنترین زیندەوەرەکانەوە بۆ ئێمە ماوەتەوە. وەک زانایان دەڵێن، ئەگەر جەلی-فیشێک کە تەنها لە چەند دەمارێکی سادە پێکهاتووە پێویستی بە خەو بێت بۆ مانەوەی خانەکانی، ئەوا تێدەگەین کە خەو چەندە بۆ تەندروستی گشتی مرۆڤ و پاراستنی DNAمان لە نەخۆشییەکان گرنگە

سەرچاوە: Nature Communications

PM:07:50:01/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 60 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌