جواکینۆ رۆسینی؛ ئەو بلیمەتەی ئۆپێرای کردە سەرچاوەی
سەرمایە و تەنها ١٩ جار یادی لەدایکبوونی کردەوە
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
جواکینۆ رۆسینی، ئەو ناوە درەوشاوەیەی مێژووی موزیکی ئیتاڵیا کە بە "ئامێری بەرهەمهێنانی ئۆپێرا" ناسراوە، یەکێکە لەو دەگمەنە موزیکدانەرانەی توانیویەتی لە هەناوی هونەرەکەیەوە نەک هەر ناوبانگ، بەڵکو سەرمایە و زەنگینییەکی بێوێنەش بۆ خۆی دەستەبەر بکات. رۆسینی کە لە ٢٩ی شوباتی ١٧٩٢ لەدایکبووە، ژیانێکی پڕ لە داهێنان و ڕووداوی سەرنجڕاکێشی بەڕێکرد، کە تاوەکو ئەمڕۆش کارەکانی لە گەورەترین شانۆکانی جیهاندا دەنگ دەدەنەوە و وەک یەکێک لە چوار کۆڵەکەی سەرەکیی مێژووی ئۆپێرا لە جیهاندا هەژمار دەکرێت.
ئەم هونەرمەندە گەورەیە لە خێزانێکی تەواو موزیسیاندا چاوی بە دنیا هەڵهێناوە؛ باوکی ژەنیارێکی کارامەی ئامێری ترامپێت بووە و دایکیشی دەنگخۆش و گۆرانیبێژ بووە. هەر ئەم ژینگەیەش وایکرد تەواوی منداڵیی رۆسینی لە نێوان سەکۆکانی نمایش و هۆڵەکانی موزیکدا تێپەڕێت. هەرچەندە لە خوێندنی ئاساییدا ئاستێکی لاوازی هەبووە، بەڵام خولیای بۆ موزیک بێ سنوور بووە، بە جۆرێک لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا بووەتە ئەندامی قوتابخانەی فیلهارمۆنیکی بۆلۆنیا و لە ماوەیەکی کەمدا شارەزاییەکی تەواوی لە ژەنینی ئامێرەکانی چەلۆ، بوق و هاپسیکۆرددا پەیدا کردووە، تەنانەت لە سەرەتادا بۆ پەیداکردنی بژێوی ژیان گۆرانیشی وتووە، بەڵام دوای تێکچوونی دەنگی بەهۆی گەورەبوونی تەمەنییەوە، بەتەواوی خۆی بۆ ئاوازدانان تەرخان کرد.
دەستپێکی کارە هونەرییەکانی رۆسینی بە ئۆپێرای کۆمیدی بوو، کاتێک لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا یەکەم ئۆپێرای خۆی لە شاری ڤینیسیا پێشکەش کرد و بووە جێگەی سەرنجی هەمووان. شاری ڤینیسیا بۆ ئەو بووە مەڵبەندی بەدیهێنانی خەونەکان، کاتێک لە تەمەنی ٢٠ ساڵیدا ئۆپێرای "Tancredi"ی بڵاوکردەوە و ناوبانگەکەی سنوورەکانی ئیتاڵیای بڕی. یەکێک لە تایبەتمەندییە جیاوازەکانی رۆسینی ئەوە بوو کە توانی پێچەوانەی زۆربەی موزیکدانەرانی سەردەمی خۆی، سەرمایەیەکی گەورە لە موزیکەکەی کۆبکاتەوە و ببێتە یەکێک لە دەوڵەمەندترین هونەرمەندەکانی مێژوو. لە ساڵی ١٨٢٣دا لە ترۆپکی ناوبانگیدا بانگهێشتی پاریس کرا و پاشان لە لەندەن لەلایەن پاشا جۆرجی چوارەمەوە پێشوازییەکی شاهانەی لێکرا، کە ئەمەش پێگەی نێودەوڵەتی ئەو جێگیرتر کرد.
لە ڕووی بەرهەمهێنانەوە، رۆسینی وەک کارگەیەکی بێوچان وابووە؛ تەنها لە ماوەی دە ساڵدا (١٨١٢-١٨٢٢) توانیویەتی ٣٠ ئۆپێرا بنووسێت، کە ئەمەش ڕێژەیەکی سەرسوڕهێنەرە بۆ هەر موزیکدانەرێک. لە کۆی ژیانی هونەریدا ٣٩ ئۆپێرای ناوازەی وەک "The Barber of Seville" و "William Tell"ی پێشکەش کردووە. لە ڕووی مێژووییشەوە، بەهۆی ئەوەی لە ٢٩ی شوباتدا لەدایکبووە، لە ماوەی ٧٦ ساڵ تەمەنیدا تەنها ١٩ جار توانیویەتی یادی لەدایکبوونی ڕاستەقینەی خۆی بکاتەوە. سەیر لەوەدایە کە رۆسینی لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا، لە کاتێکدا لە لوتکەی سەرکەوتندا بوو، بڕیاری نیمچە خانەنشینبوونی دا و زیاتر کاتەکانی بۆ موزیکی کورت و پەروەردەکردنی قوتابییانی وەک "ڤێردی" تەرخان کرد، کە دواتر بوونە لوتکەی موزیکی جیهان.
جواکینۆ رۆسینی لە ١٣ی تشرینی دووەمی ١٨٦٨ لە شاری پاریس کۆچی دوایی کرد. هەرچەندە سەرەتا لە گۆڕستانی پێر لاشێز لە فەرەنسا نێژرا، بەڵام دواتر لەسەر داوای هاوسەرەکەی روفاتەکەی گەڕێندرایەوە بۆ نیشتمانەکەی خۆی لە ئیتاڵیا و لە کەنیسەی سانتا کرۆچی لە فلۆرنسا بە خاک سپێردرایەوە. ئەمڕۆ گۆڕی یەکەمی لە فەرەنسا تەنها وەک مۆنیۆمێنتێکی مێژوویی ماوەتەوە، بەڵام ناو و کارە هونەرییەکانی وەک میراتێکی نەمری جیهانی لە ڕیزبەندی پێشەوەی گەورەترین داڕێژەرانی ئۆپێرادا لە دوای ڤێردی، مۆزارت و پوچینی، بە زیندوویی ماونەتەوە و ناوی وەک "ئامێری ئۆپێرا" لە مێژوودا چەسپاوە
سەرچاوە: ئەرشیفی مێژووی موزیک و ئاژانسە هونەرییەکان