بۆ یەکەمجار لە مێژوودا؛ نیویۆرک دەرگای جیهانی پەنهانی فیرعەونەکان و "کتێبی مردووان" بەڕووی جیهاندا دەکاتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

  

شاری نیویۆرک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، پێشوازی لە یەکێک لە گرنگترین، پڕ نهێنیترین و سەرنجڕاکێشترین پارچە شوێنەوارییەکانی مێژووی مرۆڤایەتی دەکات. بۆ یەکەمجار لە مێژووی ئەم شارەدا، "کتێبی مردووان"ی میسرییە کۆنەکان بە هەموو هێما، تەڵیسم و تێکستە ئاڵۆزەکانییەوە، لە نمایشێکی بێوێنە و فراواندا دەخرێتە بەردەم دیدی بینەران، گەشتیاران و لێکۆڵەرانی بواری مێژووی کۆن، کە تێیدا پەردە لەسەر لایەنە تاریک و پڕ لە جادووەکانی ژیانی فیرعەونەکان لادەبرێت.

ئەم نمایشە ناوازەیە کە بە یەکێک لە گەورەترین ڕووداوە کولتووری و زانستییەکانی ئەمساڵ لەسەر ئاستی جیهان دادەنرێت، تیشکێکی چڕ دەخاتە سەر ئەو باوەڕ و تێڕوانینە ئایینییە قووڵانەی کە هەزاران ساڵ پێش ئێستا لە کەنارەکانی ڕووباری نیل باڵادەست بوون. نمایشەکە تەنها پیشاندانی چەند پارچە پاپیرۆسێکی کۆن نییە، بەڵکو گەشتێکی سیمیۆلۆژی و ڕۆحییە بۆ ناو قووڵایی عەقڵییەتی میسرییە کۆنەکان و چۆنییەتی مامەڵەکردنی ئەو شارستانییەتە مەزنە لەگەڵ چەمکی مردن، دادگاییکردنی ڕۆح و ژیانی دوای مردن.

کتێبی مردووان، کە لە ڕاستیدا وەک "نەخشەی ڕێگا" بۆ جیهانی تر ناسراوە، پێکهاتووە لە کۆکراوەیەکی دەگمەنی نزیکەی 200 تەڵیسمی جادوویی، نزا و سرووتی ئایینی زۆر ورد. ئەم تێکستانە لەسەر پەڕەی پاپیرۆسی درێژ و بە زمانی هیرۆگلیفی ڕەسەن نووسراونەتەوە و لەگەڵیاندا وێنەی ڕەنگاوڕەنگ و هێمای ئاڵۆز کێشراون. ئامانجی سەرەکی لە نووسینی ئەم کتێبە لە سەردەمی فیرعەونەکاندا، ڕێنوێنیکردنی ڕۆحی مردووان بووە بۆ تێپەڕاندنی ئەو مەترسی، دێوەزمە و تاقیکردنەوە سەختانەی کە بە باوەڕی ئەوان، لە جیهانی پەنهان (Underworld) چاوەڕوانیان دەکردن، تاوەکو بە سەلامەتی بگەنە بەردەم دادگای "ئۆزایریس" و لەوێوە بۆ بەهەشتی هەمیشەیی.

مێژووی نووسینەوە و کۆکردنەوەی دەقەکانی نێو ئەم کتێبە، بەپێی گوتەی شوێنەوارناسان و پسپۆڕانی میسرناسی، بۆ ساڵانی 1550ی پێش زایین و سەردەمانی دواتر دەگەڕێتەوە، واتە بۆ چاخی پاشایەتیی نوێی میسر. لەو سەردەمەدا، ئەم تێکستە جادووییانە بە تایبەت بۆ پاشاکان و کەسایەتییە باڵاکانی دەوڵەت ئامادە دەکران و لەناو گۆڕەکانیاندا دادەنران. بوونی ئەم کتێبە لەو سەردەمەدا نیشانەی باڵادەستیی جادوو و ئایین بووە لە ژیانی ڕۆژانەدا، و گوزارشت لە هەوڵی مرۆڤ دەکات بۆ زاڵبوون بەسەر ترس لە مردن و دڵنیابوونەوە لە بەدەستهێنانی ژیانێکی شایستە لە دوای کۆچی دوایی.

ئێستا دانیشتووانی نیویۆرک و گەشتیارانی وڵاتانی جیاواز، دەرفەتێکی مێژوویی و دەگمەنیان بۆ ڕەخساوە تا لە نزیکەوە سەیری ئەو ڕاز و نیاز و وێنە جادووییانە بکەن کە بۆ هەزاران ساڵ لەناو تاریکیی گۆڕە بەردینەکاندا پارێزراو بوون. ئەم پێشانگایە دەبێتە پردێکی کولتووری لە نێوان شارستانییەتی مۆدێرنی ڕۆژئاوا و کۆنترین و پڕ نهێنیترین شارستانییەتەکانی ڕۆژهەڵات، و جارێکی دیکە جیهان بەو ڕاستییە ئاشنا دەکاتەوە کە فیرعەونەکان تەنها ئەهرامیان بۆ دوای خۆیان جێنەهێشتووە، بەڵکو فەلسەفەیەکی قووڵیان بۆ تێگەیشتن لە گەردوون و ژیان و مردن هەبووە.

سەرچاوە: ئاژانسە هەواڵییە نێودەوڵەتییەکان - بەشی شوێنەوارناسی و مێژوو

PM:11:49:27/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 64 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌