جۆرێکی نوێی مرۆڤ بە ناوی "هۆمۆ بۆدۆنسیس" لە کەلەسەرێکی ٦٠٠ هەزار ساڵەی ئەفریقاوە ناسێنرا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

پێداچوونەوە بە کەلەسەرێکی ٦٠٠ هەزار ساڵە لە وڵاتی ئەسیوپیا، وای لە تیمێکی نێودەوڵەتی کرد کە جۆرێکی نوێی مرۆڤ بە ناوی "Homo bodoensis" بناسێنن، کە دەڵێن ئەمە باپیری ڕاستەوخۆی مرۆڤی هاوچەرخە، ئەم توێژینەوەیە ئامانجی ئەوەیە کۆتایی بەو "شێواوییەی ناوەڕاست" بهێنێت کە لە مێژووی پەرەسەندنی مرۆڤدا هەبووە.

ئەم کەلەسەرەی کە بە "Bodo 1" دەناسرێت، لە ساڵی ١٩٧٦ لە دۆڵی ئاواش دۆزرایەوە، بۆ ماوەیەکی زۆر پۆلێنکردنی قورس بوو، هەندێک زانایان دەیانخستە ناو جۆری "هۆمۆ هایدێلبێرگێنسیس" کە جۆرێکی گشتییە و وا دەزانرا باپیری هاوبەشی مرۆڤ و نیاندەرتالەکانە، هەندێکی تریش بە فۆرمێکی سەرەتایی مرۆڤی ژیر (Homo sapiens)یان دادەنا.

تیمەکە شیکارییەکی پێشکەوتووی سێ ڕەهەندییان بۆ کەلەسەرەکە کرد و بەراوردیان کرد لەگەڵ سەدان فۆسیلی تری ئەفریقا و ئەوروپا، گەیشتنە ئەو ئەنجامەی کە فۆسیلە ئەفریقاییەکانی ئەم سەردەمە (٣٠٠ بۆ ٧٠٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر) جیاوازن لەوانەی ئەوروپا، بۆیە ناوی "هۆمۆ بۆدۆنسیس"یان بۆ هەڵبژارد تا نوێنەرایەتی باپیرە ڕاستەوخۆ ئەفریقاییەکانی ئێمە بکات.

کێشەی ناوی "هایدێلبێرگێنسیس" ئەوە بوو کە ببووە وەک "سەبەتەی خۆڵ" بۆ هەموو ئەو فۆسیلانەی کە زانایان نەدەگه‌یشتنە ئەنجام لەسەری، بەپێی مۆدێلە نوێیەکە، ناوی هایدێلبێرگێنسیس تەنها بۆ فۆسیلە ئەوروپییەکان دەبێت کە دەبنە باپیری نیاندەرتالەکان، لە کاتێکدا "بۆدۆنسیس" دەبێتە ئەو هێڵە پەرەسەندنەی کە دەگاتە مرۆڤی ئێستا.

ئەم گۆڕانکارییە لە ناوەکاندا هەنگاوێکی گەورەیە بۆ ڕوونکردنەوەی ڕەچەڵەکی خۆمان، چونکە ناوێکی ڕوون دەداتە ئەو کۆمەڵە مرۆڤەی لە ئەفریقا ڕاستەوخۆ بەرەو ئێمە پەرەیان سەندووە، ئەمە جیاوازییەکی ڕوون دەخاتە نێوان "باپیرەکان" و "ئامۆزاکان" (نیاندەرتالەکان) و چوارچێوەیەکی زانستی نوێ بۆ دۆزینەوەکانی داهاتوو دابین دەکات.

ئەم پێشنیارە ئەگەرچی مشتومڕی زۆری لەسەر دەبێت، بەڵام بە بەڵگەی زۆر ورد بڵاوکراوەتەوە، ئەگەر لەلایەن کۆمەڵگەی زانستییەوە قبوڵ بکرێت، پێویستە هەموو کتێبەکانی مێژوو و ناوچەی مۆزەخانەکان دەربارەی پەرەسەندنی مرۆڤ لە ملیۆن ساڵی ڕابردوودا سەرلەنوێ بنووسرێنەوە.

PM:11:44:27/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 56 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌