لە ڕۆژی جیهانیی زمانی دایکدا؛ کوردان شیرینترین وشە و شکۆی زمانەکەیان بەرز ڕادەگرن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئەمڕۆ ٢١ی شوبات، جیهان یادی ڕۆژی جیهانیی زمانی دایک دەکاتەوە، کە بۆ گەلی کورد ئەم یادە تەنیا بۆنەیەکی ساڵانە نییە، بەڵکو گوزارشتە لە مانەوە و ناسنامەی نەتەوەییەک کە بە درێژایی مێژوو لە ڕێگەی زمانەکەیەوە خۆی پاراستووە. لەم ڕۆژە پڕ بایەخەدا، وێستگە ستایل پرسیارێکی جەوهەری ئاراستەی خوێنەرانی دەکات: لە نێوان هەزاران وشەی ڕەسەن و پڕ واتای زمانی کوردی، شیرینترین و نزیکترین وشە لە دڵت کامەیە کە هەست بە شکۆی نەتەوەیی پێ دەکەیت؟

ڕۆژی جیهانیی زمانی دایک کە لەلایەن ڕێکخراوی یونسکۆوە دیاری کراوە، ئامانجی سەرەکی پاراستنی فرەچەشنی زمانەوانی و کولتوورییە لە جیهاندا. بۆ کوردان، ئەم ڕۆژە خاوەن ڕەهەندێکی قووڵترە، چونکە زمانی کوردی وەک کۆڵەکەی سەرەکی پاراستنی کولتوور و مێژووی نەتەوەکەمان ماوەتەوە. سەرەڕای هەموو ئەو ئاستەنگ و فشارە سیاسی و کۆمەڵایەتییانەی لە ڕابردوودا ڕووبەڕووی ئەم زمانە بوونەتەوە، بەڵام وشە کوردییەکان هەر بە زیندوویی ماونەتەوە و ئەمڕۆ لە ناوەندە ئەکادیمی و ئەدەبییەکاندا بەوپەڕی شانازییەوە بەکاردەهێنرێن.

کاتێک باس لە "شیرینی" وشەیەک دەکرێت، مەبەست تەنیا دەربڕینە دەنگییەکەی نییە، بەڵکو ئەو بارە سۆزداری و مێژووییەیە کە وشەکە هەڵیدەگرێت. زۆرێک لە هاووڵاتیان وشەی "نیشتمان" بە پیرۆزترین دەزانن، هەندێکی تر "دایک" بە ناسکترین و پڕواتاترین وشە دادەنێن، و بەشێکی زۆریش وشەی "ئازادی" بە کلیلی مانەوەی کورد دەبینن. زمانی کوردی بەهۆی دەوڵەمەندیی شێوەزارەکانی و هەبوونی زاراوەی ورد بۆ دەربڕینی هەستەکان، تایبەتمەندییەکی وای هەیە کە هەر وشەیەک چیرۆکێکی گەورەی لەپشتەوەیە، هەر بۆیە دیاریکردنی تەنیا یەک وشە وەک شیرینترین، کارێکی ئاسان نییە و لای هەر تاکێک مانا و چێژێکی جیاوازی هەیە.

مێژووی دیاریکردنی ئەم ڕۆژە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٥٢، کاتێک کۆمەڵێک خوێندکار لە بەنگلادیش لە پێناو ناساندنی زمانی دایکیان گیانیان بەخت کرد، و دواتر لە ساڵی ١٩٩٩ یونسکۆ ئەم ڕۆژەی بە ڕەسمی ناساند. بۆ کوردیش، مێژووی خەبات بۆ پاراستنی زمان، مێژوویەکی پڕە لە قوربانیدان؛ لە نووسینەکانی ئەحمەدی خانی و حاجی قادری کۆییەوە تا دەگاتە هەوڵە نوێیەکانی پاراستنی زمانی یەکگرتووی کوردی. زمان لای کورد تەنیا ئامرازی پەیوەندی نییە، بەڵکو تاکە نیشتمانێکە کە هیچ داگیرکەرێک نەیتوانیوە سنوورەکانی ببەزێنێت و تاکە ناسنامەیە کە جیاوازییەکانمان کۆدەکاتەوە.

لە کۆتاییدا، پاراستنی زمانی کوردی ئەرکی هەموو تاکێکی کوردە، نەک تەنیا لە ڕێگەی ئاخاوتنەوە، بەڵکو لە ڕێگەی نووسین و خوێندنەوە و گواستنەوەی بۆ نەوەکانی داهاتوو. 

ئەمڕۆ دەرفەتێکی زێڕینە تاوەکو جارێکی تر ئاوڕێک لە جوانییەکانی زمانەکەمان بدەینەوە و ئەو وشە شیرینانەی کە ڕۆژانە بەکاریان دەهێنین، بە نرختر تەماشا بکەین. تۆش وەک کوردێک، لەم ڕۆژەدا بەشداربە و لە کۆمێنت بۆمان بنووسە کام وشەی کوردی بە لای تۆوە پڕ بە پێستی زمانەکەتە و وەک شیرینترین وشە 

دەیناسێنیت؟

ئەرشیفی ڕێکخراوی یونسکۆ بۆ ڕۆژی جیهانیی زمانی دایک و سەرچاوە مێژووییەکانی تایبەت بە ئەدەبیاتی کوردی

PM:09:36:21/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 108 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌