پێشکەوتنی نوێ لە پزیشکی و گەردوونناسی؛ لە چارەسەری نەخۆشییە دەگمەنەکانەوە تا گەیشتنی ناسا بۆ قوڵایی زانیارییەکانی خۆر

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە دەستپێکی ساڵی ٢٠٢٦دا، جیهان شایەتی زنجیرەیەک گۆڕانکاری و دۆزینەوەی زانستی و تەکنەلۆژی گەورەیە کە لە بواری پزیشکی، گەردوونناسی و تەنانەت هونەریشدا شۆڕشێکی نوێیان بەرپاکردووە. لە لایەکەوە دەزگای خۆراک و دەرمانی ئەمریکی (FDA) مۆڵەتی خێرای بە چارەسەرێکی نوێی خانەیی بەخشی بۆ نەخۆشانی "شۆگرێن"، و لە لایەکی ترەوە ئامێری IMAPی سەر بە ئاژانسی ناسا گەیشتە خولگەی خۆی بۆ پاراستنی زەوی لە گەردەلوولە گەردونییەکان. ئەم هەواڵانە نیشانەی گۆڕانکارییەکی ڕیشەیین لە شێوازی مامەڵەکردنی مرۆڤ لەگەڵ نەخۆشییە درێژخایەنەکان و تێگەیشتن لە نهێنییەکانی گەردوون.

ئەم پێشکەوتنانە لە کاتێکدا دێن کە مرۆڤایەتی زیاتر لە هەر کاتێکی تر پشت بە تەکنەلۆژیای نوێی وەک ژیری دەستکرد و چارەسەری جیناتی دەبەستێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو ئاڵنگارییانەی کە ساڵانێکی زۆرە وەک مەحاڵ دەبینران. لە کەرتی کاتبەسەربردن و سینەماشدا، هیندستان و هۆڵیوود بەرەو قۆناغێکی نوێ هەنگاو دەنێن کە تێیدا ژیری دەستکرد دەبێتە بزوێنەری سەرەکی بەرهەمهێنانی فیلمە گەورەکان، هاوکات لە بواری گەردوونناسیدا، دۆزینەوەی مانگی نوێ لە دەرەوەی کۆمەڵەی خۆر ئاسۆیەکی نوێ بۆ زانایان دەکاتەوە.

چارەسەرە نوێیەکەی زانکۆی ویسکۆنسێن کە بۆ نەخۆشی "شۆگرێن" گەشەپێدراوە، پشت بە خانە بنەڕەتییەکانی خودی نەخۆشەکە دەبەستێت بۆ دووبارە چالاککردنەوەی ڕژێنەکانی لیکی دەم، ئەمەش هیوایەکی گەورەیە بۆ ئەو ملیۆنان کەسەی بەدەست وشکبوونەوەی توندی دەمەوە دەناڵێنن و تا ئێستا هیچ چارەسەرێکی بنەڕەتییان نەبووە. هاوکات، ئاژانسی ناسا ڕایگەیاند کە پشکنەری IMAP بە سەرکەوتوویی لە خاڵی "لاگرانج ١" جێگیر بووە، کە یەک ملیۆن میل لە زەوییەوە دوورە، بۆ ئەوەی نەخشەیەکی وردی پارێزەری موگناتیسی خۆر بکێشێت و زەوی لە مەترسییەکانی تیشکی گەردوونی بپارێزێت. لە لایەکی ترەوە، گەورەترین توێژینەوەی جیهانی لەسەر DNAی کۆن دەریخستووە کە ٣١ نیشانەی نوێی هەڵبژاردنی سروشتی لە مرۆڤدا دۆزراونەتەوە، کە نیشانی دەدەن چۆن جەستەی مرۆڤ لە ماوەی هەزاران ساڵدا لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی کەشوهەوا و جۆری خۆراکدا خۆی گونجاندووە.

لە پەرەسەندنێکی سەرنجڕاکێشی تردا لە کەرتی سینەما، کۆمپانیای ئەبوندانتیای هیندی بڕی ١٠٠ کرۆر ڕوپیەی تەرخانکردووە بۆ دروستکردنی یەکەمین ستۆدیۆیەکی فیلم کە تەنها بە ژیری دەستکرد کاردەکات، و بڕیارە یەکەمین بەرهەمیشیان فیلمی ئەفسانەیی "چیرانجیڤی هانۆمان" بێت کە لە ساڵی ٢٠٢٦دا نمایش دەکرێت. لە ڕووی پزیشکییەوە، زانایانی "مۆنیت سینای" توانیویانە چارەسەرێکی تاقیگەیی گەشەپێبدەن کە خانەکانی بەرگری جەستە (CAR T-cell) لە ناو جەستەی مرۆڤ خۆیدا دروست دەکاتەوە بۆ نەهێشتنی برینەکانی جگەر و تێکچوونی شانەکان، ئەمەش شۆڕشێکە لە چارەسەری نەخۆشییەکانی جگەردا. هەروەها گەردوونناسان ئاماژە بە دۆزینەوەی ئەگەرێکی بەهێزی مانگێکی نوێ دەکەن لە دەوری هەسارەیەک لە دەرەوەی کۆمەڵەی خۆر، کە ئەمەش تێگەیشتنمان بۆ سیستەمە ئەستێرەییەکان دەگۆڕێت.

ئەم زنجیرە دۆزینەوە و پێشکەوتنانە نیشانەی ئەوەن کە ساڵی ٢٠٢٦ دەبێتە ساڵی وەرچەرخان لە مێژووی مرۆڤایەتیدا. چ لە ڕووی تەندروستییەوە کە مرۆڤ دەتوانێت خانەکانی خۆی بۆ چاککردنەوەی جەستەی بەکاربهێنێت، یان لە ڕووی تێگەیشتنمان بۆ مێژووی زەوی، وەک دۆزینەوەی ئەوەی کە زەریای زەوی لە سەردەمە زۆر کۆنەکاندا پلەی گەرمییەکەی گەیشتووەتە ١٥ پلە لەژێر سفر و ژیان تێیدا بەردەوام بووە. ئەم دۆزینەوانە نەک هەر ڕابردوومان بۆ ڕووندەکەنەوە، بەڵکو نەخشەی داهاتوویەکی گەشتر بۆ نەوەکانی داهاتوو دەکێشن کە تێیدا زانست و تەکنەلۆژیا لە خزمەت پاراستنی ژیان و گەردووندا دەبن.

سەرچاوە: ئاژانسە هەواڵییە جیهانییەکان و گۆڤارە زانستییەکان

PM:03:05:18/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 80 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌