بۆچی کۆشکی سپی لە واشنتۆن جێگیر کرا؟

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کۆشکی سپی کە ئەمڕۆ هێمایەکی جیهانییە بۆ سەرکردایەتی ئەمریکا و ناوەندی بڕیارە جیهانییەکان، لە ڕاستیدا دروستکردنی و هەڵبژاردنی شوێنەکەی ئەنجامی سازشێکی سیاسی قورس و مێژوویی بووە لە نێوان باکوور و باشووری ئەو وڵاتەدا.

دوای بەدەستهێنانی سەربەخۆیی لە بەریتانیا، سەرکردە دامەزرێنەرەکانی ئەمریکا و لە سەروویانەوە جۆرج واشنتۆن، بەدوای شوێنێکی بێلایەن و گونجاودا دەگەڕان بۆ پایتەختی فیدراڵی کە لە نێوان ویلایەتە بازرگانییەکانی باکوور و ویلایەتە کشتوکاڵییەکانی باشووردا بێت بۆ پاراستنی یەکێتی وڵات.

یاسای نیشتەجێبوون (Residence Act) لە ساڵی ١٧٩٠ کە بە هەوڵێکی زۆری تۆماس جێفەرسۆن و ئەلیکساندەر هامیلتۆن پەسەند کرا، زەوییەکانی تەنیشت ڕووباری پۆتۆماکی وەک شوێنی شاری فیدراڵی نوێ دیاری کرد، کە دواتر بوو بە واشنتۆن دی سی وەک پایتەختی هەەمیشەیی.

پرۆسەی دیزاین و بیناسازی کۆشکەکە لە ساڵی ١٧٩٢ دەستی پێکرد، کە تێیدا ئیلهام لە تەلارسازی نیوکلاسیکی ئەوروپی وەرگیرابوو بۆ ئەوەی شکۆ، هێز و دیموکراسی دەوڵەتە نوێیەکە نیشانی جیهان بدات و وەک ناوەندێکی شارستانی دەربکەوێت.

ئەم بینا مێژووییە لە تەمەنی خۆیدا ڕووبەڕووی سووتانی گەورە لەلایەن بەریتانییەکانەوە، جەنگی ناوخۆ و چەندین نۆژەنکردنەوەی گەورە و سەردەمیانە بووەتەوە، بەڵام هەمیشە وەک ناوەندی سەرەکی بڕیارە چارەنووسسازەکان ماوەتەوە و پارێزگاری لە شکۆی خۆی کردووە.

ئەمڕۆ، کۆشکی سپی تەنها شوێنی نیشتەجێبوونی سەرۆکی ئەمریکا و خێزانەکەی نییە، بەڵکو گەورەترین و ناسراوترین نیشانەی دەسەڵاتی جێبەجێکردن و کاریگەری سیاسییە لە هەموو جیهاندا و ساڵانە ملیۆنان گەشتیار سەردانی دەکەن.

سەرچاوە: ئەرشیفی نیشتمانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و یاسای نیشتەجێبوونی ساڵی ١٧٩٠.

PM:11:35:15/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 84 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌