ڕیش ڕەش: ئەفسانە و ڕاستی پیاوێکی ترسناک

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کەسایەتییە ناسراوەکە بە "ڕیش ڕەش" (Blackbeard) تا ئێستاش دوای تێپەڕبوونی سەدان ساڵ وەک یەکێک لە ترسناکترین، پڕ ئەفسانەترین و سەرنجڕاکێشترین کەسایەتییەکانی مێژووی دەریاوانی و دزی دەریایی دەمێنێتەوە.

ئەم پیاوە کە ناوی ڕاستەقینەی "ئێدوارد تیچ" بوو، لە سەرەتای سەدەی ١٨یەمدا بە کەشتییە بەناوبانگەکەی "تۆڵەی شاژن ئان" ڕێڕەوە بازرگانییەکانی زەریای ئەتڵەسی پەکخستبوو. دۆکیۆمێنتارییە نوێیەکان باس لەوە دەکەن کە تا چەند ئەم پیاوە سوودی لە "شانۆی ترس" و جەنگی دەروونی وەرگرتووە بۆ سەرکەوتن بەسەر دوژمنەکانیدا.

لە ڕاپۆرتە مێژووییە دێرینەکاندا هاتووە کە ئەو لە کاتی شەڕدا فتیلی ئاگری لە ناو ڕیشە درێژ و ڕەشەکەیدا دادەگیرساند بۆ ئەوەی دووکەڵی لێ بەرز بێتەوە و وەک شەیتانێکی ترسناک دەربکەوێت، تا دوژمنەکانی پێش دەستپێکردنی جەنگی ڕاستەقینە چۆک داببەن و خۆیان ڕادەست بکەن.

ڕیش ڕەش زیاتر لە ناوچەکانی دەریای کاریبی و کەناراوەکانی ئەمریکای باکوور چالاک بوو، ژیانێکی پڕ لە سەرکێشی هەبوو تا دواجار لە ساڵی ١٧١٨ لە شەڕێکی خوێناویی و بێ وێنەدا لەلایەن هێزە دەریاییەکانەوە کوژرا و سەری لەسەر کەشتییەکەی هەڵواسرا.

مێژوونووسان پێیان وایە کە ئەفسانەی گەورەی ڕیش ڕەش زۆرکات ڕاستی کێشە سیاسی، ئابووری و دەریاییەکانی ئەو سەردەمەی شاردووەتەوە، کە تێیدا دزە دەریاییەکان تەنها تاوانبار نەبوون، بەڵکو بەشێک بوون لە ململانێی گەورەی زلهێزەکانی وەک بەریتانیا و ئیسپانیا.

ناوی ڕیش ڕەش ئەمڕۆ هەم وەک چیرۆکێکی مۆدێرنی هۆشدارکەرەوە و هەم وەک ئایکۆنێکی کولتووری گەورە لە فیلمەکانی هۆڵیوود و یارییە ڤیدیۆییەکاندا بە زیندوویی ماوەتەوە و هێشتا خەڵک بەدوای گەنجینە شاردراوەکانیدا دەگەڕێن.

سەرچاوە: دۆکیۆمێنتارییە مێژووییەکان و تۆمارە دەریاییەکانی بەریتانیا لە سەدەی ١٨.

PM:11:32:15/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 80 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌