گەردوون خۆی بۆ نمایشێکی دەگمەن ئامادە دەکات؛ "ئەڵقەی ئاگر" ئاسمانی زەوی دەهەژێنێت

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە ڕووداوێکی گەردوونی کەم وێنەدا کە چاوەڕوان دەکرێت سەرنجی هەموو جیهان و ئارەزوومەندانی ئەستێرەناسی ڕابکێشێت، بڕیارە لە ناوەڕاستی مانگی شوباتی ساڵی ٢٠٢٦دا دیاردەی خۆرگیرانی ئەڵقەیی ڕووبدات. ئەم دیاردەیە کە بە "ئەڵقەی ئاگر" ناسراوە، یەکێکە لە جوانترین و دەگمەنترین دیمەنە سروشتییەکان کە تێیدا مانگ و خۆر و زەوی بە شێوەیەکی ئەندازەیی ورد دەکەونە سەر یەک هێڵ، بەڵام بەهۆی بارودۆخی فەلەکییەوە دیمەنێکی جیاواز و ناوازە دەخوڵقێنرێت کە هاوشێوەی نییە.

ئەم دیاردە سەرنجڕاکێشە لە ڕێکەوتی ١٧ی شوباتی ٢٠٢٦ ڕوودەدات، کاتێک مانگ لە کاتی سووڕانەوەیدا دەگاتە خاڵێک کە لەبەردەم خۆردا تێدەپەڕێت، بەڵام بەهۆی ئەوەی لەو کاتەدا مانگ لە خاڵێکی دوورتردایە لە زەوی، ناتوانێت بە تەواوی ڕووی خۆر دابپۆشێت. ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی ناوەڕاستی خۆر تاریک بێت و تەنها لێوارە دەرەکییەکانی بە شێوەی ئەڵقەیەکی درەوشاوە و ئاگرین دەربکەون، هەر لەبەر ئەم تایبەتمەندییەشە زانایانی گەردوونناسی ناوی "ئەڵقەی ئاگر"یان بۆ ئەم جۆرە خۆرگیرانە هەڵبژاردووە.

بەپێی نەخشە فەلەکییەکان و لێکۆڵینەوەی شارەزایان، ئەم دیمەنە ئەفسوناوییە تەنها لە ناوچە هەرە دوورەکانی نیوەگۆی باشووری زەوی بەدی دەکرێت. ناوەندی سەرەکی ڕووداوەکە و ئەو شوێنەی کە "ئەڵقە" تەواوەکەی تێدا دەردەکەوێت، کیشوەری ساردی ئەنتارکتیکایە (جەمسەری باشوور). هەرچەندە لە هەندێک ناوچەی تری دەوروبەری جەمسەرەکە ڕەنگە بە شێوەیەکی نیمچەیی دیار بێت، بەڵام تەنها دانیشتووان و گەڕیدەکانی ناو ئەو کیشوەرە بەستووە دەتوانن چێژ لە دیمەنە ڕاستەقینەکەی وەربگرن، کە تێیدا تاریکییەکی کاتی و ڕووناکییەکی زێڕین تێکەڵ بە یەکدی دەبن و دیمەنێکی بێ وێنە دەخوڵقێنن.

لە ڕووی زانستییەوە، خۆرگیرانی ئەڵقەیی جیاوازە لە خۆرگیرانی تەواو؛ لە خۆرگیرانی تەواودا مانگ نزیکە لە زەوی و هەموو ڕووی خۆر دەشارێتەوە، بەڵام لە خۆرگیرانی ئەڵقەییدا مانگ بچووکتر دەردەکەوێت و تەنها ٩٠٪ بۆ ٩٤٪ی ڕووی خۆر دەگرێت. ئەم جۆرە ڕووداوە نەک تەنها بۆ بینین، بەڵکو بۆ زانایان بایەخێکی زۆری هەیە، چونکە یارمەتییان دەدات لە لێکۆڵینەوەی وردتر لەسەر بەرگەهەوای دەرەوەی خۆر و تیشکەکان کە لەو کاتەدا بە شێوەیەکی جیاواز دەردەکەون.

لە کۆتاییدا، هەرچەندە زۆرینەی دانیشتووانی ناوچەکانی تری جیهان بەهۆی شوێنی جوگرافییانەوە بێبەش دەبن لە بینینی ئەم ڕووداوە بە چاوی سەر، بەڵام بڕیارە ئاژانسە فەلەکییەکان لە ڕێگەی گەشتی تایبەت و کامێرای پێشکەوتووەوە دیمەنەکە بۆ جیهان بگوازنەوە. ئەم دیاردەیە جارێکی تر گەورەیی و ڕێکی سیستەمی گەردوونمان بیر دەخاتەوە کە چۆن تەنە ئاسمانییەکان لە جوڵەیەکی بەردەوامدان بۆ خوڵقاندنی دیمەنە سحراوییەکانی سروشت.

سەرچاوە: ناسا - ناوەندی نێودەوڵەتی بۆ چاودێری خۆر و گەردوون

PM:06:17:15/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 92 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌