باتمان و ڕاستییەکان؛ بۆچی شەمشەمەکوێرەکان شایەنی ڕێز و پاراستنی زیاترن؟
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
شەمشەمەکوێرەکان، ئەو شیردەرە شەوگەڕانەی کە زۆرجار بە شێوەیەکی نادادپەروەرانە بە چیرۆکە ترسناکەکان و ئەفسانە تاریکەکانەوە دەبەسترێنەوە، ئێستا بوونەتە جێی بایەخی زانایان و پارێزەرانی ژینگە. ئامانج لەم بایەخە نوێیە ڕاستکردنەوەی ئەو تێگەیشتە هەڵانەیە کە لەسەر ئەم بوونەوەرە گرنگانە هەیە. بە پێچەوانەی ئەو وێنە ترسناکەی لە کولتووری باودا نیشان دەدرێت (بە تایبەت بەستنەوەیان بە کەسایەتی باتمانەوە)، شەمشەمەکوێرەکان ڕۆڵێکی ژیانییان لە سیستەمی ژینگەیی جیهاندا هەیە.
سەرەڕای گرنگییە ژینگەییە بێوێنەکەیان، وێنە نەرێنییەکان لە میدیا و ئەفسانەکاندا هێشتا بەردەوامن. ئەمەش بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ شێوازی ژیانیان لە شەودا و ئەو سێبەرە سەرنجڕاکێشەی لە کاتی فڕیندا دروستی دەکەن. تەنانەت ناوی "باتمان" کە لە ڕێگەی کۆمیک و فیلمە سینەماییەکانەوە ناوبانگی دەرکردووە، ئیلهامی لە توانای ئەم ئاژەڵە وەرگرتووە بۆ فڕینی بێدەنگ لە تاریکیدا، کە ئەوەش خەسڵەتێکە زۆرجار لەبری سەرسامی، ترسی لای مرۆڤ دروست کردووە.
توێژەران ئێستا جەخت لەسەر سوودە بێشومارەکانی شەمشەمەکوێرە دەکەنەوە. زۆرێک لە جۆرەکانیان وەک پەیڕەوکەری پیتاندنی گوڵ و دارەکان کار دەکەن بۆ میوەکانی وەک مۆز، مانگۆ و ڕووەکی ئاگاڤێ. جگە لەوەش، هەندێک جۆریان دەتوانن لە یەک شەودا هەزاران مێروو بخۆن، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی مێرووە زیانبەخشەکان لە کێڵگە کشتوکاڵییەکاندا بەبێ ئەوەی پێویست بە بەکارهێنانی دەرمانی کیمیایی بکات، کە ئەمەش بەهایەکی ئابووری و ژینگەیی گەورەی هەیە.
لە لایەکی ترەوە، زانایان سەرقاڵی خوێندنەوەی سیستەمی "سۆناری بایۆلۆژی" یان (Echolocation)ی شەمشەمەکوێرەکانن، کە ڕێگەیان پێ دەدات لە تاریکی ڕەهاشدا ڕێگەی خۆیان بدۆزنەوە و ڕاو بکەن. ئەم لێکۆڵینەوانە سوودی گەورەیان هەبووە لە پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای ڕۆبۆت، ئامێرەکانی سۆنار و تەنانەت لە بواری وێنەگرتنی پزیشکیدا، کە ئەمە دەیسەلمێنێت شەمشەمەکوێرەکان مامۆستای سروشتی تەکنەلۆژیان.
لە ئێستادا هەوڵەکان چڕکراونەتەوە بۆ پاراستنی نشینگەی شەمشەمەکوێرەکان، بەتایبەت ئەشکەوت و دارستانەکان کە بەهۆی چالاکییە مرۆییەکانەوە مەترسییان لەسەرە. پەروەردەکاران ئومێدەوارن کە بە ناساندنی شەمشەمەکوێرەکان وەک "هاوپەیمانی مرۆڤ" نەک وەک "دێوەزمە"، بتوانن پاڵپشتی گشتی بۆ پاراستنیان بەدەست بهێنن و ئەو وێنە چەوتەی ساڵانێکی زۆرە کێشراوە، بڕەوێننەوە.
سەرچاوە: گۆڤارە زانستییە جیهانییەکان
PM:07:16:01/02/2026