٩٥ ساڵ بەسەر "City Lights"دا تێدەپەڕێت؛ ئەو فیلمەی چارلی چاپلن و ئالبێرت ئاینشتاینی لە یەک وێنەی مێژووییدا کۆکردەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

جیهانی سینەما و مێژووی زانست یادەوەرێکی ناوازە و دەگمەن بەرز ڕادەگرن، کە تێیدا نەوەد و پێنج ساڵ بەسەر نمایشکردنی یەکێک لە مەزنترین شاکارەکانی سینەمای بێدەنگ تێدەپەڕێت. فیلمی "City Lights" (ڕۆشناییەکانی شار) کە لە ساڵی ١٩٣١دا نمایشکرا، تەنها ڕووداوێکی هونەری سادە نەبوو، بەڵکو بوو بە سەکۆیەک بۆ بەیەکگەیشتنی دوو لە کاریگەرترین کەسایەتییەکانی سەدەی بیستەم؛ چارلی چاپلنی ئەفسانەی کۆمیدیا و ئالبێرت ئاینشتاینی زانای بلیمەتی فیزیا، کە ئەمەش بوو بە هۆی تۆمارکردنی وێنەیەک کە تا ئێستاش وەک یەکێک لە دەگمەنترین فۆتۆکانی مێژوو دەناسرێت.

ئەم کۆبوونەوە مێژووییە لە سەرەتای ساڵی ١٩٣١ لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا ڕوویدا، کاتێک چارلی چاپلن بۆ نمایشی تایبەتی و یەکەمی فیلمە نوێیەکەی "City Lights" بانگهێشتنامەیەکی تایبەتی بۆ ئالبێرت ئاینشتاین نارد. ئاینشتاین کە لەو کاتەدا لە گەشتێکی زانستیدا بوو لە ئەمریکا، بە خۆشحاڵییەوە داوەتەکەی قبوڵ کرد و وەک میوانێکی شەرەف لە تەنیشت چاپلن دانیشت. ئەو شەو کالیفۆرنیا شایەتی دیمەنێک بوو کە تێیدا لوتکەی داهێنانی مرۆیی لە دوو بواری تەواو جیاوازدا، واتە هونەر و زانست، لە یەک شوێندا کۆبوونەوە و لەبەردەم هاوێنەی کامێراکاندا پێکەنین.

لە وردەکارییەکانی ئەو شەو مێژووییەدا هاتووە، کاتێک هەردوو بلیمەتەکە پێکەوە بەرەو هۆڵی نمایشەکە دەڕۆیشتن و لەلایەن جەماوەرێکی بێشومارەوە پێشوازییان لێدەکرا، وتووێژێکی کورت و پڕ لە مانا لە نێوانیاندا ڕوویدا کە دواتر بوو بە یەکێک لە ناودارترین گێڕانەوەکان. چاپلن بە ئاینشتاینی دەڵێت: "خەڵکی چەپڵەم بۆ لێدەدەن چونکە هەموویان لە من تێدەگەن، بەڵام چەپڵەت بۆ لێدەدەن چونکە کەسیان لە تۆ تێناگەن." ئاینشتاینیش کە سەرسام بوو بەو سادەیی و قوڵییەی چاپلن، بە پێکەنین و سەرسامییەوە سەیری فیلمەکەی کرد و لە ساتە کاریگەرەکانیدا فرمێسکی ڕشت، ئەمەش نیشانەی ئەوە بوو کە هونەری ڕاستەقینە دەتوانێت کاریگەری لەسەر وردترین و ئاڵۆزترین مێشکەکانیش دابنێت.

فیلمی "City Lights" کە بەرهەم و دەرهێنان و نواندنی چاپلن خۆی بوو، لە سەردەمێکدا هات کە سینەمای دەنگدار جیهانی داگیرکردبوو، بەڵام چاپلن وەک تەحەدایەک بڕیاریدا فیلمەکە بە بێدەنگی بهێڵێتەوە و تەنها مۆسیقایەکی کاریگەر یاوەری بێت. فیلمەکە چیرۆکی "گەڕۆکێکی هەژار" دەگێڕێتەوە کە دەکەوێتە داوی خۆشەویستی کچێکی گوڵفرۆشی نابینا و هەوڵی بێپایان دەدات بۆ دابینکردنی تێچووی نەشتەرگەری چاوەکانی. ئەم بەرهەمە نەک هەر سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستهێنا، بەڵکو لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەک لوتکەی کاری هونەری چاپلن و یەکێک لە باشترین فیلمەکانی مێژووی سینەما پۆلێن دەکرێت.

ئەمڕۆ دوای تێپەڕبوونی ٩٥ ساڵ، ئەو وێنەیەی چاپلن و ئاینشتاین هێشتا لە مۆزەخانە و کتێبە مێژووییەکاندا دەدرەوشێتەوە، وەک بەڵگەیەک لەسەر ئەوەی کە جیاوازی نێوان هاوکێشە فیزیاییەکان و جووڵە کۆمیدییەکان تەنها لە ئامرازەکاندا بووە، ئەگینا هەردووکیان ئامانجیان تێگەیشتن بووە لە مرۆڤایەتی. یادی ئەم فیلمە، تەنها یادی بەرهەمێکی سینەمایی نییە، بەڵکو یادی ئەو ساتەیە کە تێیدا زانست کڕنۆشی بۆ جوانییەکانی هونەر برد و مێژوویەکی نوێ لە کالیفۆرنیاوە نووسرایەوە.

سەرچاوە: ئەرشیفی سینەمای کلاسیک، مێژووی سینەمای هۆلیوود

PM:07:16:30/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 72 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌