شارستانیەتێکی لەبیرکراو لاپەڕەیەکی مێژووی مرۆڤایەتی دووبارە دەنووسێتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

شوێنەوارناسان بەڵگەی نوێیان دەربارەی شارستانیەتێکی مەزن و نەزانراو دۆزیوەتەوە، کە ئاماژە بەوە دەکەن کۆمەڵگە ئاڵۆزەکان زۆر زووتر لەوەی لە مێژووی فەرمیی تۆمارکراودا هاتووە، بوونیان هەبووە. دۆزینەوەکە کۆمەڵێک ئامێری پێشکەوتووی کانزایی، کارە هونەرییە ئاڵۆزەکان و پاشماوەی نەخشەسازیی شارێکی گەورە لەخۆدەگرێت کە نیشانەی ئاستێکی بەرزی زانیاریی ئەندازیاری و ڕێکخستنی کۆمەڵایەتییە.

ئەم شوێنەوارە کە لە ناوچەیەکی دوورەدەست و کەمتر گەڕانی تێدا کراوە دۆزراوەتەوە، نیشانەکانی ئەندازیاریی هایدرۆلیکی (ئاو)، تۆڕی بازرگانی فراوان لەگەڵ ناوچە دوورەکان و سیستەمی پەیوەندیکردنی ڕەمزی پێوە دیارە. ئەم دۆزینەوانە هەموو ئەو خشتە کاتییانەی کە پێشتر بۆ گەشەسەندنی مرۆڤ و سەرهەڵدانی شارستانیەت دانرابوون دەخەنە ژێر پرسیارەوە و دەیسەلمێنن کە مرۆڤەکان زۆر پێشتر خاوەن کولتوور و تەکنەلۆژیا بوون.

شیکاریی کاربۆنیی ورد و لێکۆڵینەوەی پارچە سیرامیک و کانزا دۆزراوەکان دەریدەخەن کە ئەم شارستانیەتە بۆ چەندین سەدە بە گەشانەوە ماوەتەوە پێش ئەوەی بە شێوەیەکی نادیار لە ناو بچێت. ئەوەی جێگەی سەرنجە، تا ئێستا هیچ نیشانەیەکی جەنگ، داگیرکاری یان کارەساتی سروشتی گەورە نەدۆزراوەتەوە کە ببێتە هۆی لەناوچوونیان، ئەمەش وەک یەکێک لە گەورەترین مەتەڵە مێژووییەکان ماوەتەوە کە زانایان هەوڵی شیکردنەوەی دەدەن.

مۆدێلە مێژووییەکانی ڕابردوو زۆرجار تواناکانی مرۆڤی سەرەتایییان تەنها لە چوارچێوەی ڕاوکردن و کۆکردنەوەی خۆراکدا دەبینی، بەڵام ئەم دۆزینەوەیە قووڵییەکی زیاتر دەبەخشێت بە چیرۆکی مرۆڤایەتی. نیشانی دەدات کە مرۆڤەکان توانای دروستکردنی کۆمەڵگەی پێشکەوتوویان هەبووە کە تێیدا هونەر، زانست و ئایین پێکەوە گەشەیان کردووە، ئەمەش دیدگامان بۆ مێژووی کۆن دەگۆڕێت.

لە کاتێکدا کارەکانی هەڵکۆڵین و بەڵگەنامەکردن بەردەوامن، مێژوونووسان پێشبینی دەکەن کتێبەکانی مێژوو لە زانکۆکاندا بگۆڕدرێن. ئەم دۆزینەوەیە تێگەیشتنمان بۆ ئەوەی کە شارستانیەت لە ڕاستیدا لە کوێوە و کەی دەستی پێکردووە، بە تەواوی ڕێکدەخاتەوە و وا دەکات جارێکی تر بە مێژووی مرۆڤایەتیدا بچینەوە.

سەرچاوە: سووپەر و توێژینەوە شوێنەوارناسییەکان و پەیمانگا مێژووییەکان.

PM:02:23:29/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 76 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌