مەلالە یوسفزای؛ کچە تێکۆشەرەکەی دۆڵی سوات و سیمبوولی جیهانی بۆ مافی خوێندن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

مەلالە یوسفزای، گەنجترین وەرگری خەڵاتی نۆبڵی ئاشتییە لە مێژوودا، کە بەهۆی بوێرییەکەیەوە لە ڕووبەڕووبوونەوەی تاریکپەرستان و داکۆکیکردن لە مافی خوێندنی کچان، بووەتە ئایکۆنێکی جیهانی. ئەو کچە تەمەن نۆزدە ساڵانەیە کە جیهانی ناچار کرد گوێ لە دەنگی کچانی بێبەشکراو لە خوێندن بگرن.

ناوبانگی مەلالە کاتێک گەیشتە لوتکە کە لە تەمەنێکی زۆر بچووکدا لە ژێر دەسەڵاتی تاڵیبان لە پاکستان، دەستی بە نووسینی یاداشتەکانی بۆ ماڵپەڕی بی بی سی کرد. ئەو بە بوێرییەوە باسی لەو ستەمە دەکرد کە لە کچان دەکرا و ڕێگرییان لێ دەدرا بچنە قوتابخانە. ئەم چالاکییانە وایکرد لە ساڵی ٢٠١٢دا لەلایەن چەکدارانی تاڵیبانەوە لە ناو پاسی قوتابخانەدا هێرش بکرێتە سەری و فیشەک بەر سەری بکەوێت.

دوای ڕزگاربوونی لەو هەوڵی تیرۆرکردنە و گواستنەوەی بۆ بەریتانیا بۆ چارەسەر، مەلالە نەک هەر بێدەنگ نەبوو، بەڵکو دەنگی بەرزتر کردەوە. ئەو "سندوقی مەلالە"ی دامەزراند کە ڕێکخراوێکی جیهانییە بۆ پشتگیریکردنی خوێندنی کچان لە وڵاتە دواکەوتووەکاندا. مەلالە لەبەردەم نەتەوە یەکگرتووەکاندا وتارێکی مێژوویی پێشکەش کرد و وتی: "یەک منداڵ، یەک مامۆستا، یەک کتێب و یەک پێنوس دەتوانن جیهان بگۆڕن".

مەلالە لە ساڵی ١٩٩٧ لە دۆڵی سوات لە وڵاتی پاکستان لەدایکبووە. باوکی، زیاوەدین یوسفزای، کە خۆی مامۆستا و خاوەن قوتابخانە بووە، ڕۆڵێکی گەورەی هەبوو لە پەروەردەکردنی مەلالە بە ڕۆحێکی ئازادیخواز و هاندانی بۆ خوێندن لە ژینگەیەکدا کە زۆربەی کچان تێیدا بێبەش بوون.

ئێستا مەلالە یوسفزای وەک دەرچوویەکی زانکۆی ئۆکسفۆرد و چالاکوانێکی نێودەوڵەتی، بەردەوامە لە گەشتەکانی بۆ وڵاتە جیاوازەکان بۆ چاوپێکەوتنی ئەو کچانەی بەهۆی جەنگ و هەژارییەوە لە خوێندن دابڕاون. ئەو سەلماندی کە فیشەک ناتوانێت بیرۆکەکان بکوژێت و تێکۆشان بۆ زانست گەورەترین شۆڕشی مرۆڤایەتییە.

سەرچاوە: ماڵپەڕی فەرمی سندوقی مەلالە و ئەرشیفی خەڵاتی نۆبڵ

PM:11:46:27/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 96 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌