نهێنییەکانی فیلەکان ئاشکرا بوون؛ توێژینەوەیەک دەریخست کە ئەوان ناو بۆ یەکتر بەکاردەهێنن

وێستگە ستایل – سۆلین عوسمان

توێژینەوەیەکی زانستی نوێ و سەرسوڕهێنەر دەریخستووە کە فیلە کێوییەکان خاوەنی سیستمێکی ئاڵۆزی پەیوەندین و "ناونانی تایبەت" بۆ یەکتر بەکاردەهێنن. ئەمە نیشانی دەدات کە فیلەکان ئاستێکی زۆر بەرز لە ژیری و پەیوەندی کۆمەڵایەتییان هەیە کە پێشتر تەنها لە مرۆڤ و دۆلفینەکاندا بینراوە.

توێژەران بۆ ماوەی چەندین ساڵ هەزاران دەنگی فیلەکانیان تۆمار کردووە و لە ڕێگەی شیکردنەوەی کۆمپیوتەرییەوە بۆیان دەرکەوتووە کە هەندێک دەنگی نزم و تایبەت هەن کە فیلەکان تەنها کاتێک بەکاری دەهێنن کە بانگی فیلێکی دیاریکراو دەکەن. جێی سەرنجە کاتێک ئەو دەنگە لێ دەدرێتەوە، تەنها ئەو فیلەی کە "ناوەکەی" هێنراوە وەڵام دەداتەوە و دێتە پێشەوە.

زاناکان دەڵێن ئەم توانایە نیشانی دەدات کە فیلەکان وەک تاک مامەڵە لەگەڵ یەکتر دەکەن و ناسنامەی کەسییان هەیە لە ناو کۆمەڵگەکەدا. ئەوان دەتوانن تەنانەت کاتێک فیلەکەی تر لەبەر چاویشیان نییە، بە "ناوەکەی" بانگی بکەن. ئەمە یەکێکە لە دەگمەنترین جۆرەکانی گەیاندن لە جیهانی گیانلەبەراندا.

بۆ ماوەیەکی درێژ وا دەزانرا کە گیانلەبەران تەنها سیگناڵی ئاگادارکردنەوە یان هەست دەردەبڕن، بەڵام ناونانی یەکتر بە شێوەیەکی تایبەت تەنها وەک تایبەتمەندییەکی مرۆیی دەبینرا. ئەم دۆزینەوەیە هەموو ئەو بیروباوەڕانەی گۆڕی و سەلماندی کە مێشکی فیلەکان زۆر لەوە ئاڵۆزترە کە مرۆڤ دەیتوانی بیری لێ بکاتەوە.

ئەم دەستکەوتە زانستییە بەڵگەی زیاتر دەداتە دەست پارێزەرانی ژینگە تا داوای پاراستنی توندتری فیلەکان بکەن، چونکە ئەوان بوونەوەرێکی خاوەن ژیری و هەستێکی قووڵن. تێگەیشتن لە زمانی فیلەکان دەکرێت یارمەتی مرۆڤ بدات بۆ ئەوەی باشتر ڕێگری لە پێکدادانەکانی نێوان مرۆڤ و فیل لە ناوچە کێوییەکاندا بکات.

سەرچاوە: توێژینەوە بڵاوکراوەکانی ناوەندی پەیوەندی گیانلەبەرە کێوییەکان و گۆڤاری زانستی ڕەفتار.

PM:07:12:25/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 68 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌