دۆزینەوەی ئۆقیانووسێکی شاراوە لە قوڵایی چەندین کیلۆمەتر لەژێر بیابانێکی وشکدا

وێستگە ستایل – سۆلین عوسمان

زانایانی بواری زەویناسی دۆزینەوەیەکی گەورەیان ڕاگەیاند کە جیهانی تووشی سەرسوڕمان کردووە؛ دۆزینەوەی گەنجینەیەکی زەبەلاحی ئاو لە قوڵاییەکی زۆر لەژێر زەویی بیابانێکی وشک و بێ ئاودا. ئەمە وەک ئۆقیانووسێکی شاراوە وایە کە بۆ ملیۆنان ساڵە لەوێدا گیری خواردووە و دوور بووە لە چاوی مرۆڤ.

بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای تیشکی بومەلەرزەزانی و هەڵکەندنی بیری زۆر قووڵ، توێژەران توانییان چەندین ژووری گەورەی پڕ لە ئاوی دەوڵەمەند بە کانزا بدۆزنەوە. شیکردنەوە کیمیاییەکان دەریدەخەن کە ئەم ئاوە پاشماوەی دەریایەکی مێژوویییە کە پێش ملیۆنان ساڵ لەو ناوچەیەدا هەبووە و دوای گۆڕانی کەشوهەوای زەوی و وشکبوونی سەرەوە، لە ژێر زەویدا وەک یەدەگ ماوەتەوە.

پسپۆڕان دەڵێن ئەم یەدەگە دەکرێت وەک سەرچاوەیەکی ستراتیژی بۆ کاتە فریاگوزارییەکان بەکاربهێنرێت، بەڵام ئاگاداری ئەوەش دەدەن کە دەرهێنانی ئاوەکە دەبێت زۆر بە وریایی و بەپێی پلان بێت، چونکە دەرهێنانی بێسەروبەر دەکرێت ببێتە هۆی تێکچوونی هاوسەنگی زەوی لەو ناوچەیەدا یان ڕووچوونی خاکەکە.

سیستەمە ئاوییە ژێر زەوییەکان هەمیشە وەک ئەگەرێک لە لایەن زاناکانەوە باس دەکران، بەڵام قەبارە و تەمەنی ئەم دۆزینەوە نوێیە هەموو پێشبینییەکانی تێپەڕاندووە. ئەم دۆزینەوەیە نیشانی دەدات کە لەژێر زەوییە وشکەکاندا، هێشتا گەنجینەی وا هەیە کە دەکرێت ژیانی ناوچەکە بگۆڕێت.

ئەم دۆزینەوەیە تێگەیشتنی ئێمە بۆ سیستەمی ئاودێری زەوی و مێژووی کەشوهەوای کۆن دەگۆڕێت. هەروەها هیوایەک دەبەخشێت بەو ناوچانەی کە بەدەست بێ ئاوی و وشکەساڵییەوە دەناڵێنن، و جەخت لەوە دەکاتەوە کە زەوی هێشتا زۆر نهێنی پاراستووە کە مرۆڤ دەبێت بەردەوام بێت لە گەڕان بەدوایاندا.

سەرچاوە: پەیمانگای توێژینەوە جیۆلۆجییەکان و گۆڤاری هایدرۆلۆجی نێودەوڵەتی.

PM:07:10:25/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 60 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌