سەرکەوتنێکی مێژوویی بۆ زەوی؛ وڵاتێکی بچووک بووە یەکەم دەوڵەتی "دژە کاربۆن" لە جیهاندا

وێستگە ستایل – سۆلین عوسمان

وڵاتێکی بچووک کە لە کۆمەڵێک دوورگە پێکهاتووە، بە فەرمی وەک یەکەمین نەتەوە لە جیهاندا ناسرا کە "دژە کاربۆنە" (Carbon-Negative)، ئەمەش بەو مانایەیە کە ئەو وڵاتە بڕێکی زۆرتر لە گازی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن لە بەرگەهەوادا دەمژێت و پاکی دەکاتەوە، وەک لەوەی کە خۆی بەرهەمی دەهێنێت. ئەمە ریکۆردێکی ژینگەیی بێوێنەیە لە مێژووی هاوچەرخدا.

سەرکردەکانی ئەو وڵاتە ڕایانگەیاندووە کە ئەم دەستکەوتە لە ئەنجامی چەندین ساڵ کارکردن لەسەر چاندنی ملیۆنان دار، بەکارهێنانی تەواوەتی وزەی نوێبووەوە (خۆر و با) و پاراستنی دارستانە دەریاییەکان (Mangroves) بەدەست هاتووە. حکومەت توانیویەتی تەواوی پیشەسازی و گواستنەوەی وڵاتەکە بگۆڕێت بۆ سیستەمێک کە زیان بە ژینگە نەگەیەنێت

پشکنەرە نێودەوڵەتییەکان دوای چەندین مانگ لە چاودێری وردی زانستی و پێوانەکردنی ئاستی گازەکان، ئەم زانیارییەیان پشتڕاست کردەوە. ئێستا ئەم وڵاتە پلەی هەیە "پشکی کاربۆن" (Carbon Credits) بە وڵاتانی تر بفرۆشێت و داهاتەکەی بۆ باشترکردنی کەرتی پەروەردە و تەندروستی هاووڵاتیانی بەکاربهێنێتەوە

لە کاتێکدا زۆربەی وڵاتانی زەبەلاح و پیشەسازی جیهان هێشتا ململانێ دەکەن بۆ ئەوەی ڕێژەی گازە ژەهراوییەکانیان بگەیەننە سفر، ئەم وڵاتە بچووکە سەلماندی کە گەیشتن بەم ئامانجە مەحاڵ نییە. پێشتر زۆرێک لە پسپۆڕانی ئابووری پێیان وابوو کە دەوڵەتی دژە کاربۆن تەنها خەونێکی زانستییە.

ئەم دەستکەوتە دەبێتە نموونەیەکی درەوشاوە بۆ هەموو جیهان و نیشانی دەدات کە چۆن سەرکردایەتییەکی ژینگەیی بوێر دەتوانێت سیاسەتی نیشتمانی و هاوکاری نێودەوڵەتی دابڕێژێتەوە بۆ پاراستنی هەسارەکەمان لە مەترسییەکانی گەرمبوونی زەوی

سەرچاوە: ئاژانسە نێودەوڵەتییەکانی پاراستنی ژینگە و ڕێکخراوەکانی چاودێری کەشوهەوا.

PM:07:10:25/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 72 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌