٤١ ساڵ بەسەر شەهیدبوونی مامە ڕیشە و هاوڕێکانی تێدەپەڕێت

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئەمڕۆ ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، چل و یەک ساڵ بەسەر ڕووداوی کوژرانی نەجمەدین شوکر ڕەئووف، ناسراو بە "مامە ڕیشە"، فەرماندەی سەربازی لە ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و دوو لە هاوڕێکانی تێدەپەڕێت. ئەم یادە ساڵانە لە ناوەندە سیاسی و سەربازییەکانی هەرێمی کوردستان وەک وێستگەیەکی گرنگی مێژووی ململانێ چەکدارییەکانی نێوان بزووتنەوەی کورد و حکومەتی ئەوکاتی عێراق ئاماژەی پێدەکرێت.

ڕووداوەکە لە ساڵی ١٩٨٥ و لە گەرمەی چالاکییەکانی هێزی پێشمەرگە لە ناوچەکانی گەرمیان و کەرکووک ڕوویدا. 

لەو قۆناغەدا، ناوچەی جەباری و دەوروبەری کەرکووک ببووە مەیدانی سەرەکی پێکدادانە سەربازییەکان، مامە ڕیشە وەک فەرماندەی کەرتی ٤ی جەباری، بەرپرسیارێتی بەشێکی زۆری ئەو چالاکییانەی لەئەستۆ بوو کە لە دژی دامەزراوە سەربازی و ئەمنییەکانی ڕژێمی بەعس ئەنجام دەدران.

بەپێی زانیارییە مێژووییە تۆمارکراوەکان، لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٨٥، مامە ڕیشە لەگەڵ دوو لە هاوەڵەکانی بە ناوەکانی (موحسین و سەرمەد)، لە کاتی گەڕانەوەیان لە ئەرکێکی سەربازی، لە نزیک گوندی "حەسەن ئاوا"ی ناوچەی جەباری کەوتنە نێو بۆسەیەکی چەکدارییەوە. ڕاپۆرتە مێژووییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بۆسەکە لەلایەن گروپێکی چەکداریی خۆجێییەوە داڕێژرابوو کە هەماهەنگییان لەگەڵ دەزگا هەواڵگرییەکانی حکومەتی ئەوکاتی عێراق هەبووە، لە ئەنجامی تەقەکردنەکەدا هەر سێ پێشمەرگەکە لە شوێنی ڕووداوەکە گیانیان لەدەستدا.

نەجمەدین شوکر ڕەئووف لە ساڵی ١٩٥٣ لە گوندی تاڵەبانی ناوچەی گەرمیان لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٧٨ پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە کردووە. ناوبراو بەهۆی بەشدارییکردنی لە چەندین شەڕی مەیدانی و داڕشتنی پلانی سەربازی لە ناوچە ستراتیژییەکانی کەرکووک و گەرمیان، لە ماوەیەکی کورتدا وەک فەرماندەیەکی کاریگەر لە ڕیزەکانی شۆڕشی نوێدا ناسرا. ناوی "مامە ڕیشە" بەستراوەتەوە بەو بەڵێنەی کە دابووی تا ئازادبوونی کوردستان ڕیشی نەتاشێت، ئەمەش بووە بەشێک لە ناسنامە سەربازییەکەی لەو سەردەمەدا.

لە ئێستادا، ساڵڕۆژی شەهیدبوونی مامە ڕیشە وەک بەشێک لە مێژووی سەربازیی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد لە قۆناغی شاخ دەبینرێت. ساڵانە لە مەزاری ناوبراو لە گوندی تاڵەبان مەراسیمی یادکردنەوە بەڕێوەدەچێت و وەک یەکێک لە فەرماندە دیارەکانی سەدەی بیستەمی کورد لە قەڵەم دەدرێت کە کاریگەرییان لەسەر ڕەوتی ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی ناوچەکە هەبووە.

ئەرشیفی مێژوویی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بەڵگەنامەکانی پەیوەست بە شۆڕشی نوێ، و یاداشتنامە تۆمارکراوەکانی فەرماندە سەربازییەکانی سەردەمی شاخ.

AM:10:32:24/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 96 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌