دۆلفینەکان ناوی تایبەت بۆ بانگکردنی یەکتری و پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان بەکاردەهێنن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانایانی زیندەوەرە دەریاییەکان لە توێژینەوەیەکی ورددا کە چەندین ساڵی خایاندووە، پشتڕاستیان کردەوە کە دۆلفینەکان سیگناڵی دەنگیی زۆر تایبەت وەک "ناوی کەسی" بەکاردەهێنن. 

ئەمە یەکەمجارە لە دەرەوەی جیهانی مرۆڤدا سیستمی ناونان بەم شێوەیە وردە لە ناو ئاژەڵاندا بدۆزرێتەوە، کە نیشانەی ئاستی بێوێنەی ژیرییانە.

توێژەران بە بەکارهێنانی مایکرۆفۆنی زۆر پێشکەوتووی ژێر ئاو، توانییان هەزاران "فیکەی واژۆ" (Signature Whistles) تۆمار بکەن. ئەوان بۆیان دەرکەوت کە هەر دۆلفینێک فیکەیەکی تایبەت بە خۆی هەیە کە لە تەمەنی بێچووییدا دروستی دەکات، و دۆلفینەکانی تریش تەنها کاتێک ئاوڕ دەدەنەوە کە ئەو فیکە تایبەتە دەبیستن، ڕێک وەک ئەوەی ناوێکیان لێ بنرێت.

ئەم دۆزینەوەیە دەریدەخات کە دۆلفینەکان خاوەن سیستمێکی پەیوەندیی زۆر ئاڵۆزن کە تێیدا یادەوەرییەکی درێژخایەنیان هەیە. ئەوان دەتوانن بۆ ماوەی زیاتر لە ٢٠ ساڵ "ناوی" هاوڕێ و خزمەکانیان لە یاد بێت تەنانەت ئەگەر لێشیان دوور بن. ئەمە نیشانەی بوونی کۆمەڵگایەکی ڕێکخراو و قووڵە لە ژێر زەریاکاندا.

پەیوەندیی نێوان ئاژەڵان زۆربەی کات وەک کاردانەوەی سادە بۆ مەترسی یان خواردن دەبینرا، بەڵام دۆلفینەکان ئەم تیۆرییەیان تێکشکاند. ئەوان نەک هەر ناوی یەکتری دەزانن، بەڵکو توانای ئەوەشیان هەیە بە شێوەی گروپ پلانی ڕاوکردن دابنێن و فێری یەکتری بکەن، کە ئەمەش تەنها لە بوونەوەرە زۆر ژیرەکاندا هەیە.

شارەزایان دەڵێن تێگەیشتن لە زمانی دۆلفینەکان دەتوانێت یارمەتیمان بدات لەوەی چۆن زمان لە ناو مرۆڤیشدا گەشەی کردووە. ئەم دۆزینەوەیە ڕێگە خۆش دەکات بۆ ئەوەی لە داهاتوودا بتوانین بە شێوەیەکی باشتر لەگەڵ ئەم زیندەوەرە سەرسوڕهێنەرانە بدوێین و پارێزگارییان لێ بکەین.

ئەم توێژینەوەیە لەلایەن ئەکادیمیای نیشتمانیی زانستەکانی ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە و وەک یەکێک لە بەهێزترین بەڵگەکان بۆ ژیریی ئاژەڵان لە مێژوودا هەژمار دەکرێت.

سەرچاوە: ئەکادیمیای نیشتمانیی زانستەکانی ئەمریکا (PNAS) و گۆڤاری (Current Biology).

PM:09:37:23/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 300 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌