فریدا کالۆ؛ تابلۆیەک لە ئازار و هێما و ڕاپەڕینێکی هونەری بۆ مافەکان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کاریگەریی فریدا کالۆ، هونەرمەندی مەکسیکی، چیتر تەنها لە چوارچێوەی هۆڵەکانی مۆزەخانەدا نییە، بەڵکو بووەتە شەپۆلێکی جیهانی کە کاریگەریی قووڵی لەسەر بوارەکانی فێمینیزم، سیاسەت و ناسنامەی کەسی هەیە. پێشانگا نوێیەکان کە لە شارە جیاوازەکانی جیهان دەکرێنەوە، تیشک دەخەنە سەر ئەوەی کە چۆن فریدا توانیویەتی برینە قووڵەکانی جەستەی و شکستی پەیوەندییە سۆزدارییەکانی بگۆڕێت بۆ زمانێکی هونەریی کە هەموان لێی تێدەگەن.

ڕێکخەرانی پێشانگاکان وێنە کەسییەکانی (Self-portraits) فریدا تەنها وەک دەربڕینی ئازارێکی تایبەت نیشان نادەن، بەڵکو وەک پەیامێکی سیاسی بەهێز دەربارەی ڕەگەز، نەتەوەیی مەکسیکی و سەربەخۆیی کولتووری لە بەرامبەر هەژموونی وڵاتانی تردا لێکی دەدەنەوە. بۆ نەوەی نوێ و هونەرمەندە گەنجەکان، فریدا سیمبۆلی "ڕەسەنایەتی"یە؛ لە جیهانێکدا کە پڕە لە وێنەی ساختە و فلتەرکراو، ئەو بە هەموو برین و ناتەواوییەکانی خۆیەوە دەردەکەوێت، کە ئەمەش هێزێکی بێوێنە دەبەخشێتە بینەر.

توێژینەوە نوێیەکان کە لەسەر یاداشتە ڕۆژانەکانی و نامە تایبەتەکانی کراون، دەریدەخەن کە فریدا زۆر بە وردی و بە هۆشیارییەوە وێنەی گشتی خۆی و شێوازی پۆشینی جلوبەرگەکەی دیاری کردووە تا پەیامێکی تایبەت بگەیەنێت. مۆزەخانەکان دەڵێن ژمارەی سەردانیکەرانی پێشانگاکانی فریدا ریکۆردی شکاندووە، چونکە خەڵک لە ڕێگەی ژیانی ئەوەوە دەتوانن پەیوەندی لە نێوان کێشەکانی خۆیان و چەمکەکانی وەک کەمئەندامی، ناسنامەی سێکسی و خۆڕاگریدا بدۆزنەوە.

فریدا کالۆ لە ساڵی ١٩٠٧ لەدایکبووە و ژیانێکی پڕ لە ئازاری جەستەیی هەبوو بەهۆی نەخۆشی ئیفلیجی منداڵان و دواتر ڕووداوێکی سەختی پاس، بەڵام ئەو هەرگیز ڕێگەی نەدا ئازار جڵەوی بکات. ئەو دەیگوت: "پێم بۆ چییە کاتێک باڵم هەبێت بۆ فڕین؟", ئەم ڕستەیە بووەتە دروشمی ملیۆنان مرۆڤ کە ڕووبەڕووی تەنگژەکانی ژیان دەبنەوە.

ئەمڕۆ، دەموچاوی فریدا کالۆ بەو برۆیە تێکەوتووانە و گوڵە ڕەنگاوڕەنگەکانی سەری، وەک هێمایەکی جیهانی بۆ هێز، داهێنان و ڕاستگۆیی هونەری وەستاوە. ئەو نیشانی داین کە داهێنان باشترین دەرمانە بۆ ئازارەکان و دەکرێت مرۆڤ لە ناو دڵی ناخۆشییەکانیشدا، جوانییەک بخوڵقێنێت کە بۆ هەتا هەتایە بمێنێتەوە.

سەرچاوە: مۆزەخانەی فریدا کالۆ، پێداچوونەوەی نێودەوڵەتی مێژووی هونەر

PM:04:53:22/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 108 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌